Bursa Türk Islam Eserleri Müzesi'ndeki Tarikat Esyaları,
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özge Yüce
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SEMİHA ALTIER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nin (1299-1923) ilk başkenti olan Bursa, önemli bir ticaret ve kültür merkezi olmanın yanında, gerek coğrafi gerekse siyasi konumundan dolayı pek çok tarikatı kendine çekmiştir. 12. yüzyılın sonlarındaki Moğol istilası sonrasında Anadolu'ya gerçekleşen göçler neticesinde meydana gelen siyasi ve sosyal ortam, tasavvufi akımların Anadolu'da gelişip yayılmasını sağlamıştır. Gerçekleşen göçler sırasında birçok derviş zümresi Bursa'ya gelerek buraya yerleşmiş ve böylece Bursa, Anadolu'da gelişen tasavvufi hareket ve düşüncenin merkezi konumuna gelmiştir. Çalışmamızda Bursa Türk İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan Bektaşi, Mevlevi, Mısri, Celveti, Rifai ve Nakşibendî tarikatlarına ait 16-20. yüzyıllara ait olduğunu savunduğumuz 34 eser ele alınmıştır. Kimler tarafından yapıldığını bilemediğimiz; fakat tekkelerde yetişen dervişlerin eseri olduğunu düşündüğümüz tarikat eşyaları maden, ahşap, dokuma gibi çeşitli malzemelerden üretilmiştir. Kullanım alanlarına göre farklı materyaller ile olasılıkla tekkelerde üretilen eserlerden bazılarının üzerinde tarikatların inanç ve öğretilerini yansıtan semboller bulunmaktadır. Tarikat ritüellerinin ve dervişlerin yaşamının vazgeçilmezi olan bu eşyalar birer obje olmanın dışında taşıdıkları özel anlamlarla tarikat dünyasının ayrılmaz birer parçası durumuna gelmiştir. Bu tez ile Bursa Türk İslam Eserleri Müzesin'de sergilenen tarikat eşyalarının ikonografisi çözümlenmeye çalışılmış ve tarikat kültürüyle biçimlenen bu eşyaların bezeme özelliklerinin kültür ve sanat tarihimizdeki yeri değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler:Bursa, derviş, İslam sanatı, ritüel, sembolizm, tarikat eşyaları, tarikat sanatı, tasavvuf.