Çanakkale İlinde Domates Güvesi (Tuta absoluta (Meyrick 1917), (Lepidoptera: Gelechiidae))'nin Bazı Biyolojik ve Ekolojik Özelliklerinin Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burak POLAT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ALİ ÖZPINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çanakkale ilinde doğa koşullarında Tuta absoluta (Meyrick 1917), (Lepidoptera: Gelechiidae)'nın biyolojik özellikleri 2012 yılında Dardanos Uygulama ve Araştırma arazisinde etrafı tül ile kaplı 4x6 metre boyutlarında kafes içerisinde yetiştirilen domates bitkileri üzerinde incelenmiştir. İçerisine domates yaprağı alınan 15 x 7.5 cm boyutlarındaki dal kafeslere, iklim odasında üretilen T. absoluta'nın bir günlük 1 dişi ve 2 erkek bireyi salınmıştır. Bu amaçla 20 adet dal kafes kullanılmıştır. Dal kafeslerdeki, domates yapraklarına bırakılan yumurtalar, ergin ölünceye kadar her gün kaydedilmiştir. Aynı günde bırakılan 40 adet T. absoluta yumurtası yaprak üzerine yerleştirilen 2.5 cm çapındaki hücrelere alınmış ve gelişmeleri günlük olarak incelenmiştir. Bu yumurtalardan çıkan larvalar dal kafeslere alınarak larva ve pupa gelişme süreleri belirlenmiştir. Zararlının ekolojik özellikleri 2012 ve 2013 yıllarında Merkez (Batakovası ve Dardanos) ve Biga (Gümüşçay) ilçesinde 3 adet domates parselinde yürütülmüştür. Ergin popülasyon gelişmesi feromon tuzaklarıyla, ergin öncesi dönemlerinin popülasyon gelişmesi ise yaprak örnekleri alınarak incelenmiştir. Tuta absoluta'nın predatör, parazitoit ve konukçuları örnekleme yerleri ve dışındaki alanlarda periyodik ile periyodik olmayan surveylerle belirlenmiştir. Döllere bağlı olarak; Tuta absoluta'nın yaşam süresi erkeklerde 3.37-6.14 gün ve dişilerde 7.7-9.75 gün, bırakılan yumurta sayısı 75.5-138.4 adet, yumurta açılma süresi 3.72-10.54 gün, larva gelişme süresi 12.82-26.7 gün ve pupa gelişme süresi 7.52-20.62 gün sürmüştür. T. absoluta bir dölünü 461.02-470.94 gün derecede tamamlamıştır. T. absoluta ergin uçuşları 2012 yılında ortalama sıcaklığın 11.5°C olduğu 27.03.2012 tarihinde ve 2013 yılında ise ortalama sıcaklığın 11.2°C ölçüldüğü 08.03.2013 tarihinde başlamıştır. Popülasyon yoğunluğu temmuz ayında artmaya başlamış ve aralık ayında sona ermiştir. T. absoluta 1 dölünü yabancı otlarda, 5 dölünü ise domates bitkisi üzerinde tamamlamış olup, toplam 6 döl vermiştir. T. absoluta'nın predatörü olarak Macrolophus melanotoma, Nesidiocoris tenuis, Scymnus levaillanti parazioti olarak Trichogramma achaeae belirlenirken konukçusu olarak Capsicum annuum, Solanum melongena, Solanum nigrum, Convolvulus arvensis, Sinapis arvensis ve Sonchus oleraceus tespit edilmiştir.