Çeltikte darıcan türlerinin (Echinochloa spp.) mücadelesinin geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİKRETCAN ÖZDENER

Danışman: Ahmet Uludağ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çeltik, çok geniş alanlarda ekilmemesine rağmen Türkiye için önem taşıyan bir kültür bitkisidir. Çeltikte verimi kısıtlayan unsurların arasında yabancıotlar önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle darıcanlar (Echinochloa spp.) gittikçe daha fazla mesele teşkil etmeye başlamıştır. Yaygın darıcanın (E. cruss-galli) yanı sıra diğer bazı darıcan türleri de artış göstermektedir. Planlı bir yabancıot mücadelesi yapabilmek ve mücadele tekniklerini geliştirebilmek için topraktaki tohum rezervi önemli bir unsurdur. Bu çalışmada tohum rezervindeki türler tespit edilmeye çalışılmış ve gittikçe daha fazla yayılan çeltiksi darıcan (E. oryzoides) ve geçci darıcana (E. oryzicola) karşı kullanılabilecek alternatif herbisitler araştırılmıştır. Tohum rezervi çalışmaları Biga ilçesinde (Çanakkale) hasattan sonra 2019 yılında yürütülmüştür. Tesadüfi olarak belirlenen dört farklı çeltik tarlasından, 0-2,5 cm, 2,5-5 cm, 5-10 cm ve 10-20 cm toprak profilinden örnekler alınmış, laboratuvarda içerisindeki tohumlar elde edilmiştir. Yapılan çalışma sonucu 703 adet tohum elde edilmiştir. Teşhis sonucu altı familyadan sekiz bitki türü tespit edilmiştir. Teşhis edilen tohumlar arasında en yüksek yoğunluğu %74 ile darıcan türleri oluşturmuştur. Herbisit denemeleri Gönen ilçesinde (Balıkesir), baskın türler olarak çeltiksi darıcan ve geçci darıcan bulunan bir bölgede yapılmıştır. Herbisitler yabancıotların 2-4 yapraklı döneminde tek sefer uygulanmış ve Profoxydimin 100 ml/da dozu %89, Quincloracın 150 ml/da ve 300 ml/da dozları %90 etkili olmuştur. Tohum rezervindeki darıcan tohumlarının bolluğu, darıcan türlerinin mesele olmaya devam edeceğini ve yabancıot çalışmalarının bu türler üzerine yoğunlaştırılması gerektiği kanaatine varılmıştır.