Akademik Veri Yönetim Sistemi
ASLAN H. (Yürütücü), Değirmen B.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Y.Lisans, 2024 - Devam Ediyor
Paracentrotus lividus Lamarck, 1816; hem deniz bitkileriyle beslenmesi hem de pek çok balık ve omurgasız canlı için besin kaynağı olması nedeniyle deniz ekosistemlerinde kilit bir otçul tür olarak öne çıkar. Bu tür, deniz suyu sıcaklığındaki artışa, asitleşmeye ve yabancı türlerin varlığına karşı hızlı tepkiler vermesiyle, sağlıklı deniz ekosistemlerinin önemli bir biyolojik göstergesidir. Popülasyonundaki azalma, makroalglerin aşırı çoğalmasına yol açarken, popülasyonun artışı ise bu alglerin aşırı tüketilmesiyle deniz kestanelerinin hâkim olduğu çorak alanların oluşmasına neden olmaktadır. Ekosistem yaklaşımlı sürdürülebilir balıkçılık yönetimi için deniz kestanelerinin bölgedeki stok durumu ve GSİ değerinin bilinmesi gerekmektedir. Eldeki literatüre göre Marmara Denizi için bu temel veriler bulunmamaktadır. Sunulan tez çalışması, bu verilere ulaşabilmek amacıyla iki etap şeklinde gerçekleştirilmiştir. Birinci etapta P. lividus’ un Marmara Denizi Kuzey Doğu kıyılarındaki bolluğu ilk defa tespit edilmiştir. İkinci etapta ise Marmara Denizi’nde P. lividus’un gonadosomatik indeks oranı ilk defa belirlenmiştir. Ağustos-Eylül 2023 ve Ağustos-Kasım 2024 tarihleri arasında P. lividus türünün Marmara Denizi Kuzey Doğu kıyılarındaki bolluğu üzerinde bir çalışma yürütülmüştür. Görsel sayım çalışması İstanbul İli Anadolu Yakası’nda bulunan 19 istasyon ve Yalova Armutlu’da bulunan 1 istasyon olmak üzere toplam 20 istasyonda ABC (maske, palet ve şnorkel) ile 0-3 metre arası derinliklerde yapılmıştır. Çalışma alanında 2023 yılında en çok örnek sayısı metrekarede ortalama 5 adet ile Pendik-Yunus 1 İstasyonu, 2024 yılında ise en çok örnek sayısı metrekarede ortalama 18 adet ile Tuzla İstasyonu olmuştur. Ayrıca Kasım 2023- Ekim 2024
viii
tarihleri arasında İstanbul/Tuzla, İstanbul/Adalar, Kocaeli/Gebze ve Yalova/Armutlu olmak üzere toplam 4 istasyonun su sıcaklığı ölçülerek her ay 50 adet P. lividus, SCUBA yöntemiyle rastgele toplanmış, morfometrik ölçümleri yapılmış test rengi, gonad rengi, gonad sıkılığı ve GSI değerleri belirlenmiştir. On iki aylık GSI, Armutlu İstasyonu’nda 0,2-11,4; Gebze’de 1,2-9,6; Adalarda 0,1-8,56 ve Tuzla’da 1-8 değerleri arasında bulunmuştur. Üreme dönemleri ise; İstanbul/Tuzla İstasyonu’nda kasım, şubat, haziran ve eylül aylarında, İstanbul /Adalar İstasyonu’nda mayıs ve eylül aylarında, Kocaeli/Gebze İstasyonu’nda nisan, haziran ve eylül aylarında, Yalova/ Armutlu İstasyonu’nda ise şubat, mayıs ve eylül aylarında tespit edilmiştir. 2022 yılından beri Marmara Denizi’nde avcılığı yasak olan bu türün ekosistem yaklaşımlı sürdürülebilir avcılık yönetimi için türün izlenmesi büyük önem taşımaktadır.