Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yazıcı Ç.(Yürütücü), Keskin Yurdakurban G., Uçar Ö., Şimga F. H.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2024 - 2026
Cumhuriyetin 100. Yılında yapılan çeşitli
etkinlikler felsefenin ve Cumhuriyet’in etkileşimini tarihsel bir çerçeveye
yerleştirmiştir. Projemiz bu çerçeveyi
genişleterek kadınların felsefedeki varlığını Cumhuriyet tarihinde, Yüksek
Öğretim alanında inceleyerek, kadınların felsefeye ve Cumhuriyete katkılarını
verilerle ortaya koymayı özgün değer olarak görmektedir.
Felsefede kadınların varlığı ve görünürlüğü
dünyada ve ülkemizde erkeklerin felsefedeki varlığı ve görünürlüğü ile
kıyaslandığında Cumhuriyet’in hedeflediği seviyede değildir. Bu durum felsefede
cinsiyetler arası fırsat eşitliğinin önünü kestiği gibi, Birleşmiş Milletler
Genel Kurulu'nun 2015’te gerçekleşen 70. oturumunda benimsenen 2030
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) içindeki nitelikli eğitime erişimin sağlanması ve geliştirilmesi,
toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliği geliştirmek, kadınların ve kız
çocuklarının güçlendirilmesi gibi temel hedeflere ulaşılmasını sekteye
uğratmaktadır. Kadınların felsefede var olması ve var sayılması onların
özneleşmesinde ve Cumhuriyetin saygın vatandaşları olmalarında temel rol oynar.
Türkiye’de kadının eğitim ve çalışma hayatında özneleşmesini inceleyen ve
destekleyen çeşitli sosyal bilim çalışmaları olsa da felsefe alanında böyle bir
çalışma henüz kapsamlıca yapılmamıştır. Bu proje kadınların Cumhuriyetle birlikte
özneleşme sürecini incelerken üniversitelerde kadın felsefecilerin
çalışmalarının, son 100 yılda nasıl geliştiğine odaklanır. Bu gelişimi nicel ve
nitel boyutlarıyla anlamak kadınların felsefedeki varlığının güçlenmesine katkı
sunabilecek özgün değerdir.
Yöntemde, Cumhuriyetin 100 yılında kadınların felsefedeki
varlığını dört boyutta anlamaya çalışırken açık
erişimle erişilebilir ikincil verilerin incelenmesi ve bu verilerin içerik
analizinin gerçekleştirilmesi, derinlemesine nitel görüşmeler, Türkiye'de
üniversitelerde görev almış kadın felsefecilerin çalışmalarının dizinlenmesi ve
çalıştay ile elde edilmesi amaçlanan ve kadın filozoflara yer veren ders
planlarının oluşturulması gibi farklı ancak birbiriyle ilişkili yöntemler bir
arada kullanılacaktır.
Çalışmanın
ilk iki boyutunda ikincil verilere ulaşılması, bu verilerin düzenlenlenmesi ve
söz konusu verilerin içerik analizinin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. İlk
boyutta, felsefe bölümlerinde kadın ve erkek sayılarına (öğrenci ve
akademisyen) ulaşılarak yüzyıllık nicel bir varlık değeri çıkarılacaktır. Buna
göre, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve Türkiye Felsefe Kurumu gibi sivil
toplum kurumlarının açık kaynaklarından ikincil verilere ulaşılarak bu
verilerin düzenlenmesi ve içerik analizi ile Türkiye’deki kadın felsefecilerin
sayıları tespit edilecektir.
İkinci boyutta, felsefede kadının tema olarak varlığı i) Felsefe Bölümleri
müfredatlarındaki derslerde, ii) tezlerde iii) felsefe yayınlarında incelenecektir; i) ve ii) maddelerinin
araştırmaları için Felsefe Bölümlerinin WEB sayfaları, YÖK Akademik ve Tez Veri
Merkezi verileri incelenecek; gerektiğinde Felsefe Bölümlerinden bilgi
toplanacaktır. Bu derslerde ve tezlerde öne çıkan konu başlıkları ve sorular raporlanacaktır.
Boyuttaki iii) maddesinde Cumhuriyetin 100 yılı boyunca yapılan felsefe
yayınları iki başlıkta dizinlenecektir: a) ortaöğretim zorunlu felsefe
kitaplarında kadın filozofların temsili, b) Türkiye’deki üniversitelerdeki
kadın felsefecilerin yayınları. Bu yayınlarda Cumhuriyetin ilk yıllarından
günümüze kadınların felsefeye katılımının hangi konu başlıklarıyla ve sorularla
arttığı incelenecek ve raporlanacaktır.
Üçüncü boyutta, felsefede kadın temasını ele alan derslerde ve tezlerde
çalışmış öğrenciler ve akademisyenlerle yapılacak derinlemesine görüşmelerin
söylem analizleri yapılarak bu çalışmaların felsefe alanına ve BM 2030 SKH
içindeki nitelikli eğitime erişimin sağlanması ve geliştirilmesi, toplumsal
cinsiyet eşitliği ve çeşitliliği geliştirmek, kadınların ve kız çocuklarının
güçlendirilmesi gibi temel hedeflere katkıları incelenerek
raporlaştırılacaktır.
Dördüncü boyutta, Türkiye’nin farklı Felsefe
Bölümlerinde felsefede kadın temasını
ele alan derslerde, tezlerde ve yayınlarda çalışmış araştırmacılarla Çalıştay
yapılacaktır. Çalıştayda, bu çalışmalara hangi koşulların, yöntemlerin ve
felsefi yaklaşımların olanak açtığının ve de bu çalışmaların felsefe alanına ve
BM 2030 SKH’ne sağladığı
katkı öğrenilmeye çalışılacak ve öneriler toplanacaktır. Bir Çalıştay Raporu
yazılacaktır.
Yönetimde felsefeciler ve sosyologlar çok
disiplinli ekip olarak çalışacaktır. Proje yürütücüsü, araştırmacı ve
bursiyerlerle iş paketlerinin paylaşımını sağlayacak; 18 ay sürecek nicel ve
nitel araştırmaların organizasyonunun takipçisi olacaktır. Nicel verilere
ulaşmada, raporların yazımında, yazın dizinlenmesinde felsefeci araştırmacılar
ve yürütücü felsefeci bursiyerlerle çalışırken, derinlemesine görüşmelerde
nitel araştırmada deneyimli sosyolog bursiyerle çalışacaktır.
Yaygın etki için Çalıştay Raporu,
oluşturacağımız WEB sayfasında yayınlanacak ve tüm Felsefe Bölümlerine
gönderilecektir. Projenin bulguları ulusal kitapla yayınlanacaktır ve bulguların
raporu Türkiye Cumhuriyeti'nde felsefede kadın varlığının daha görünür olması
adına uluslararası bir felsefe konferansında sunulacaktır. Rapor uluslararası
dergide yayınlanmak üzere İngilizce makaleye dönüştürülecektir.