Sporcularda Yüksek Şiddetli Egzersiz Sonrası Melatonin Kullanımının Uyku Kalitesi Ve Toparlanma Üzerine Etkilerinin Araştırılması

Acak M. (Yürütücü), Aydeğer C., Uzun M., Aykora D., Özen G., Güngör B.

TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2024 - 2025

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 1002 - Hızlı Destek Programı
Başlama Tarihi: Şubat 2024
Bitiş Tarihi: Şubat 2025

Proje Özeti

Sporda üst düzey performans, uzun süreli düzenli antrenmanlar sonucunda bedenin fiziksel, fizyolojik, psikolojik ve zihinsel adaptasyonu sonucu gerçekleşir. Günümüzde elit sporcular müsabaka ve yarışmalara hazırlık için müsabaka günü hariç haftada 5-7 gün antrenman yapmaktadır. Antrenmanlar sporcuların performans gelişimi için en belirleyici unsurdur. Bu doğrultuda sporcular müsabakalara hazırlık dönemlerinde yüksek şiddetli ve devamlı fiziksel yüklenmeler yapmaktadır. Bu yüklenmelerle fizyolojik olarak metabolizmada süperkompenzasyonu tetiklemek ve fiziksel performansın artması amaçlanır. Sporcular için süperkompenzasyon sağlamada antrenmanlardaki yüklenme ve egzersiz uygulamaları etkili olsa da özellikle antrenman sonrası beslenme ve rejenerasyon stratejileri de oldukça belirleyicilerdir (Norton ve Eston, 2019).

Günümüzde bilgiye erişim kaynaklarının gelişimiyle birlikte amatör seviyeden elit düzeye kadar antrenman uygulamalarında planlama ve içerik bakımından büyük bir farklılık bulunmamaktadır. Ancak elit düzeyde maksimum performans düzeylerine ulaşmadaki anahtar faktörlerden biri güncel teknoloji ve bilimsel bulgulara dayalı beslenme ve toparlanma uygulamalarıdır. Rejenerasyon özellikle sık antrenman ve müsabaka periyodunda harcanan yüksek efor sonrası sporcuların tekrar yüksek performans sergileyebilmesi için vücudun fizyolojik ve zihinsel olarak yenilenme ve toparlanma sürecidir. Genellikle bir sporcunun yüksek yoğunluklu ağır bir antrenman veya müsabaka sonrası toparlanma süresi yaklaşık 24-72 saati bulmaktadır. Branşlara göre değişmekle birlikte elit sporcuların çoğu zaman bir turnuvadan veya antrenmanlardan 24 saat sonra tekrar başka bir yüklenme veya müsabakaya çıkmaları gerekir. Bu dönemlerde sporcular toparlanma için yeterli dinlenme zamanını bulamamaktadır. Bu durum sporcularda ciddi performans kayıplarına ve sakatlıklara neden olmaktadır (Frank, 2014; Rountree, 2011). Bu bağlamda günümüzde spor bilimlerinde dinlenme periyodunun daha verimli geçmesini sağlayacak ve rejenerasyonu hızlandıracak uygulamaların geliştirilmesi için bilimsel çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmekte ve teknolojik yenilikler bu alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Egzersiz sonrası toparlanma süresini hızlandırmak amacı ile yeni bir uygulamanın etkilerini araştıracak olması projemizin özgün yönlerinden bir tanesidir.