Humik Asit ve Bitki Gelişimini Teşvik Edici Bakteri Uygulamalarının Meralarda Verim ve Bazı Mera Özellikleri Üzerine Etkileri TAGEM/TSKAD/15/A13/P04/13

Bayraktutan M.(Yürütücü), Gözübüyük Z., Coşkun T., Dumlu S. E., Polat A., Kotan R., et al.

TAGEM Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Projesi, 2016 - 2020

Proje Türü: TAGEM Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Projesi
Başlama Tarihi: Ocak 2016
Bitiş Tarihi: Aralık 2020

Proje Özeti

Ülkemiz ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli bir paya sahiptir. Hayvansal üretimde meraların kaba yem kaynağı olarak önemi bilinmektedir. Meralarda verimi artırmanın yöntemlerinden biride gübrelemedir. Gübreler kimyasal kaynaklı olabildiği gibi biyolojik kaynaklı olarak ta uygulanmaktadır. Biyolojik gübreler, kimyasal gübreleme gereksinimini azaltıp, bitki besin elementleri sirkülasyonunu sağlayarak sürdürülebilir tarımda büyük önem taşımaktadır. Bitki gelişimini teşvik eden bakteriler bitki gelişimine faydalı etkileri nedeniyle biyolojik gübre olarak kullanılmaktadır.

Biyolojik gübreler, azot fiksasyonunu, bitkisel hormon, vitamin sentezi, besin alımının ve stres koşullarına dayanıklılığın artırılması, inorganik fosfat çözünürlüğü ve organik fosfatın mineralizasyonu gibi yollarla bitki gelişimini teşvik etmektedir. Biyolojik gübreler ve humik asit uygulanması organik tarım ve organik hayvancılık bakımından da önem taşımaktadır. Bu proje ile, kaba yem kaynağı olarak bilinen meralarda biyolojik gübrelerle hazırlanan bakteri formülasyonları ve humik asit uygulamaları yapılarak toprakta kuru ot verimi ve kalitesi incelenmiştir.

Deneme alanı mera olup, Erzurum ili Aziziye ilçesine bağlı Ağveren köyünün batısında bulunmaktadır. Deneme alanında 2x3m parsel ölçülerinde 6m² lik 54 parsel belirlenmiştir. Parseller arasında 1 m, bloklar arasında 2 m boşluk bırakılmıştır. Deneme, tesadüf blokları faktöriyel deneme desenine göre kurulmuştur. Denemede dört farklı bakteri formülasyonu (F1, F2, F3, F4) üzerine humik asitin 3 farklı dozu (H₀= 0 kg/da; H₁= 5 kg/da; H₂= 10 kg/da) uygulanmıştır. Pozitif kontrol olarak optimum gübre dozu (azotlu gübre olarak 10 kg/da Amonyum Nitrat ve fosforlu gübre olarak da, 5 kg/da Triple Süper Fosfat) (K1H0), negatif kontrol olarak hiçbir uygulamanın olmadığı konu (K2H0) kullanılmıştır. Hümik asit dozları bakteri formülasyonlarına benzer olarak optimum gübre (K1) ve gübresiz ve bakterisiz kontrol (K2) uygulamaları ile birlikte de uygulamıştır. Bu kontrol konularına da humik asitin 3 farklı dozu uygulanmak üzere toplam 18 konu belirlenmiş ve üç tekerrürlü olarak toplam 54 parselde otlatmaya kapalı olarak 2016-2019 yılları arasında 3 yıl süre ile yürütülmüştür. Konular parsellere tesadüfi olarak dağıtılmıştır.

Bu çalışma sonucuna göre; uygulanan bakteri formülasyonları ve humik asit dozları arasında projede verim açısından öne çıkan konular F3H2, K1H2 ve F2H2 ve konuları olmuştur. F2 ve F3 bakteri formülasyonlarının humik asitin H2 (10 lt/da) dozu ile birlikte kullanımının meranın kuru ot verimini kimyasal gübre (optimum gübre)’nin verime etkisi kadar artırdığını görülmüştür. Humik asit toprak özelliklerini düzenlemiş, meradaki baklagil bitkileri toprağın azot düzeyini artırarak verime katkı sağlamışlardır.

Anahtar Kelimeler: Doğu Anadolu Bölgesi, Mera, Bakteri, Humik asit, Kuru ot verimi, Botanik Kompozisyon, Baklağil, Buğdaygil