Kırmızı ve Beyaz Lahana Tarla Atıklarının Biyoaktif Bileşen İçeriğinin Pazarlanabilir Kısımlarla Karşılaştırılması
Erken O. (Yürütücü), Akarken G.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2026
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Nisan 2026
- Bitiş Tarihi: Aralık 2026
Proje Özeti
Bu araştırma, Karacabey Ovası’nda yoğun olarak yetiştirilen kırmızı ve beyaz lahanaların hasat sonrası tarlada kalan atık kısımlarının biyoaktif bileşen potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında bölgeyi temsil eden Fevzipaşa, Hotanlı ve Taşlık köylerinden; beyaz lahana çeşitleri (Züleyha–sarmalık, Septima–turşuluk ve ata tohum) ile kırmızı lahana çeşitleri (Red Heart, Klimero ve Davaro) üç tekerrürlü olarak hasat edilmiş; pazarlanabilir ürün miktarı ile tarlada kalan atık oranları belirlenmiş ve seçilen örneklerde morfolojik parametre ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın temel çıkış noktası, tarımsal üretim süreçlerinde ortaya çıkan ve büyük ölçüde değerlendirilmeden kalan bitkisel atıkların; polifenoller, antosiyaninler, flavonoidler, fenolik bileşikler, diyet lifi, vitaminler ve mineraller gibi yüksek biyolojik aktiviteye sahip bileşenler açısından önemli bir potansiyel taşımasıdır. Literatürde, bazı biyoaktif bileşenlerin pazara sunulan kısımlarına göre atık olarak değerlendirilen yaprak ve dış kısımlarda daha yüksek oranlarda bulunduğu bildirilmektedir. Bu doğrultuda çalışmada, kırmızı ve beyaz lahana atıklarından biyoaktif bileşenlerin ekstraksiyonunda ultrasonik ekstraksiyon yöntemi kullanılacak; farklı polaritelere sahip çözücüler (su, etanol ve metanol) aracılığıyla ekstraksiyon verimi ve bileşen profilleri karşılaştırılacaktır. Elde edilen ekstraktlarda toplam fenolik madde, antosiyanin içeriği ve antioksidan kapasite gibi parametreler belirlenerek tarla atıkları ile pazarlanabilir kısımlar arasında karşılaştırmalı analiz yapılacaktır.
Çalışma aynı zamanda, küresel ölçekte önemli bir sorun olan hasat sonrası kayıplar ve gıda israfı bağlamında tarımsal atıkların sürdürülebilir yönetimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Döngüsel ekonomi yaklaşımı doğrultusunda, ultrasonik ekstraksiyon gibi çevre dostu ve verimli tekniklerle elde edilen yüksek katma değerli bileşenlerin ekonomik geri kazanım potansiyeli ortaya konulacaktır. Böylece araştırma hem tarımsal üretimde sürdürülebilirliğe hem de gıda, kozmetik ve ilaç sektörlerine yönelik fonksiyonel ürün geliştirilmesine bilimsel altyapı sunarak tarımsal atıkların yenilikçi ve katma değerli biyokütle kaynakları olarak değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır.