Subaraknoid Kanama Sonrası Gelişen Erken Beyin Hasarında Piezo1 Kanalının siRNA ile Susturulmasının Nöroinflamasyon ve Nöronal Hasar Üzerine Etkileri

Uzun M. (Yürütücü)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2028

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Ağustos 2026
Bitiş Tarihi: Şubat 2028

Proje Özeti

Subaraknoid hemoraji (SAH), serebral anevrizma rüptürü sonrası subaraknoid boşluğa kan sızması ile karakterize, yüksek mortalite ve morbiditeye sahip bir serebrovasküler hastalıktır. SAH sonrası gelişen erken beyin hasarı (Early Brain Injury, EBI), hastalığın olumsuz klinik sonuçlarının temel belirleyicilerindendir. Hemorajiyi takiben artan intrakraniyal basınç, serebral perfüzyon azalması, oksidatif stres, nöroinflamasyon ve kan-beyin bariyeri (KBB) bütünlüğünün bozulması, nöronal hasarın oluşumunda kritik rol oynamaktadır.
Son yıllarda yapılan çalışmalar, mekanosensitif iyon kanallarının SAH patofizyolojisinde önemli rol oynayabileceğini göstermektedir. Piezo1, hücre membranında mekanik stres ve gerilimi algılayan non-selektif bir katyon kanalıdır; aktivasyonu Ca²? girişine yol açarak nöronal apoptoz, inflamasyon, oksidatif stres ve vasküler disfonksiyonu tetikleyebilir. Deneysel modellerde Piezo1 aktivasyonunun mikroglial inflamasyonu artırdığı, KBB’yi bozduğu ve EBI’yi şiddetlendirdiği gösterilmiştir.
Piezo1’in gen ekspresyonunun small interfering RNA (siRNA) aracılığıyla hedefe yönelik olarak baskılanması (5' - CACCGGCAUCUACGUCAAAUA - 3'; Nature 2026; Liu vd), kanal aktivitesinin spesifik şekilde azaltılmasına imkân sağlar. Bu proje kapsamında, deneysel SAH modelinde Piezo1 gen ekspresyonunun siRNA ile modülasyonunun nöroinflamasyon, nöronal hasar ve KBB bütünlüğü üzerindeki etkileri araştırılacaktır. Deneysel süreçte, SHAM, SAH, SAH+intranazal scramble siRNA ve SAH+intranazal Piezo1 siRNA grupları oluşturulacaktır. Piezo1 siRNA, SAH modeli oluşturulmadan 48 saat önce intranazal yolla uygulanacaktır.
Çalışma sonunda, SAH sonrası 24. saatte alınacak hipokampus dokularında Piezo1 ekspresyon düzeyleri belirlenecek, SAH skorlaması değerlendirilecek, beyin yaş/kuru ağırlık ölçümü yapılacak ve dokular histopatolojik olarak değerlendirilecektir. Böylece Piezo1 sinyal yolunun modülasyonu ile SAH sonrası patolojik süreçlerin azaltılabileceği öngörülmekte olup, elde edilecek bulgular hemorajik inme patofizyolojisinin anlaşılmasına ve hedefe yönelik terapötik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.