Türkiye'de Kentsel Değişimin, Nüfusunve Ekonomik Yapının Uydulardan EldeEdilen Gece Işıklarından Belirlenmesi

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2012 - 2015

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Doktora
Başlama Tarihi: Ocak 2012
Bitiş Tarihi: Ocak 2015

Proje Özeti

Kentleşmenin en büyük göstergelerinden biri gece sokaklarda ve evlerde yanan lambalar (sabit ışıklar), yani antrofojenik ışıklardır. Gece çeşitli uydulardan alınan görüntüler, ülkelerin aydınlık ve karanlık yüzlerini, yani onların gelişmişlik düzeyini yansıtmaktadır. Uydulardan elde edilen gece görüntüleri bir bakıma kentlerin ve/veya ülkelerin sosyo-ekonomik yapıları hakkında bilgi vermektedir. Gece ışıkları kullanılarak, nüfus, ekonomi, elektrik tüketimi, kentsel değişim, doğal afetler ve çeşitli atmosferik olaylarla ilgili araştırmalar yapmak mümkündür. Defense Meteorological Satellites Program (DMSP) ve NOAA’ya ait Advanced Very High Resolution Radiometer (AVHRR) gibi uydu sistemleri sayesinde gece zamanlı, düşük mekansal çözünürlüklü veriler elde edilmektedir. Bunlardan radyometrik çözünürlüğü yüksek olan DMSP verileri daha çok kullanılmaktadır. DMSP, günlük olarak dünya çapında bulut toplamak amacıyla 1960'ların ortalarında ABD Savunma Bakanlığı tarafından hazırlanmış bir meteorolojik programdır. DMSP uyduları, güneşle senkronize, alçak yörüngeli (833km ortalama yükseklik) ve her gece 20.30-21.30 arasında,bir geçiş yapmaktadır (Elvidge at al. 2001a). DMSP-Operational Linescan System (OLS) algılayıcısı iki geniş bant içermektedir; yakın-kızılötesi/görünür (1.1µm - 0.4 µm) ve termal kızılötesi (10.5 - 12.6µm). Bu çalışma ülkemizde, gece ışıklarını algılayan uydulardan elde edilen verilerin diğer yersel verilerle entegre edilerek kullanılması açısından bir ilk olacağından büyük önem taşımaktadır. Nüfus, ekonomi ve kentsel gelişim gibi dinamik parametrelerin izlenmesi ve analiz edilmesinde farklı uydu teknolojilerinin kullanılması ve bunların farklı istatistiksel yaklaşımlarla modellenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmada farklı kaynaklardan elde edilen gece ışıkları frekansları ile kentsel gelişim arasındaki fonksiyonel ve istatistiksel model belirlenip, amaç doğrultusunda Türkiye’nin farklı coğrafi bölgelerine veya büyük kentlerine ait profiller oluşturulacaktır. Çalışmada hedeflenen analizler, kentleşme ve beraberinde gelişen sosyo-ekonomik yapı hakkında yararlı bilgi verecektir. Kentsel değişim analizi, gelişmiş bazı büyük kentler için uygulanacaktır. Artan nüfusun coğrafi dağılımı, kentin genişleme yönü, gelişmişlik göstergeleri gece ışıkları dahilinde ele alınacaktır. Ayrıca, gece uydu görüntülerinin dışında optik uydu görüntüleri ve nüfus ve ekonomi bazlı tematik veriler de çalışmada kullanılacaktır.