Akademik Veri Yönetim Sistemi
Şeker M. (Yürütücü), Turhan H., Ekinci N., Egesel C. Ö.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2010 - 2013
Şeftali-nektarin yetiştiriciliğinde önemli bir yere sahip olan Ülkemizde yerel genotipler genetiksel ve biyokimyasal özellikleri açısından yeterince değerlendirilememiştir. Bu genotiplerden bazıları Prunus gen havuzunun özellikle meyve aromatik yapısının geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Aromatik yapı sert çekirdekli meyvelerin kalite özelliklerinin değerlendirilmesinde ve tüketici beğenisinin kazanılmasında ağırlığını giderek arttıran önemli bir faktördür. Yerel genotipler içinde en çok yer alan beyaz nektarinler, sert çekirdekli meyvelerde aromatik bileşen yapısını geliştirmek için son derecede güçlü genotiplerdir.
2010-2013 yılları arasında yürütülen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen bu araştırma projesi ile beyaz nektarinlerin Prunus cinsi içindeki genetik yapısı belirlenmiş, seçilmiş beyaz nektarinler ile diğer yerel genotiplerin tam olgunluk zamanındaki aromatik bileşen yapısı standart şeftali, nektarin, erik ve kayısı çeşitleri ile karşılaştırılmıştır. Aroma analizlerinin yapılmasında Gaz Kromatografisi / Kütle Spektrometresi kullanılmıştır. Meyvelerde aromatik yapıyı oluşturan C6 bileşikleri, esterler, aldehitler, laktonlar, terpenler, alkoller, ketonlar, asitler ve diğer bazı önemli bileşikler hassas bir şekilde belirlenmiştir. Ayrıca, yaprak uçucu bileşenleri de yine kromatografi teknikleri ile değerlendirilmiştir. Yapılan bir diğer çalışma ile beyaz nektarinlerin yüksek pH dayanım yeteneği kontrollü koşullarda test edilmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre beyaz nektarinler incelenen diğer tüm çeşitlerden daha yüksek miktarlarda aromatik bileşen içermektedir. Özellikle laktonlar, esterler ve bazı terpenli bileşiklerin miktarı en üst seviyededir. Beyaz nektarinler diğer Prunus türleri ile melezmede çoğunlukla uyuşmazlık göstermemekte ve erik, kayısı ve badem çeşit geliştirme çalışmalarına da uygun ebeveyn yeteneği sergilemektedir. Ancak, beyaz nektarinlerin yüksek pH koşullarına sınırlı dayanım gösterdiği de bu araştırma çerçevesinde saptanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulguların başta Prunus genetiği ve ıslah çalışmaları olmak üzere, aroma biyokimyası için de önemli sonuçlar ortaya koyacağı düşünülmektedir.