Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yüceer M. (Yürütücü), Caner C., Kaya Terzi N., Can A., Uzun M., Sılan C., et al.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2025 - 2028
Sporcu gıdaları fonksiyonel gıda olarak tanımlanırlar, kas gelişimini artırmak ve egzersiz performansını yükseltmek gibi amaçlarla kullanılırlar. Protein tozları en yaygın kullanılan sporcu gıdalarından bir tanesidir. Ülkemizde protein tozu üretimi sınırlıdır ve piyasada çok sayıda ithal ürün bulunmaktadır. Sporcu beslenmesinde peynir altı suyu tozunun yoğun kullanımı söz konusudur. Diğer protein kaynakları sudaki düşük çözünürlükleri ve sindirimdeki sınırlı biyolojik değerleri nedeniyle tercih edilmemektedir. Proje ile piyasadaki mevcut süt esaslı (peyniraltı suyu tozu-whey) ürüne muadil olarak çözünürlüklerinin arttırılması amacıyla ultrases işlemi ile muamele edilmiş yumurta akı tozu ve geleneksel bir süt ürünümüz olan Kurut kullanılarak fonksiyonel iki farklı sporcu ürünü (protein tozu) geliştirilmesi ve egzersizde kas gelişimi üzerine etkilerinin deneysel olarak test edilmesi amaçlanmıştır. Üretilen protein tozları, suda çözünür kuru madde ve renk değeri analizi, su tutma kapasitesi-jel oluşturma potansiyeli tayini, bulanıklık testi, reolojik, duysal ve tekstür profil analizleri ile toplam canlı bakteri sayımı işlemlerine maruz bırakılacaktır. Yaklaşık % 70 protein içeriği belirlenen ve karakterizasyon işlemleri tamamlanan sporcu ürünleri deney hayvanlarına uygulanacaktır. Projenin hayvan deneyleri aşamasında geliştirilmesi planlanan her iki ürün ülkemizde üretimi yapılan Whey proteininin etkileri ile karşılaştırılacaktır. Bu amaçla dirençli egzersiz yaptırılan ve yaptırılmayan sıçanlara her üç protein tozu 8 hafta süreyle uygulanacaktır. Çalışma süreci ve sonrasında sıçanlardaki EKG ve kan basıncı verileri de kaydedilecektir. Çalışma sonunda kan, m. gastrokinemius, karaciğer, böbrek, sol ventikül, ve arteria karotis dokusu örnekleri alınacaktır. Kan örneklerinden üre, kreatinin, lipit profili (trigliserit, total kolesterol, HDL-kolesterol ve LDL-kolesterol), kan glikozu ve HbA1C değerleri ölçülecektir. Karaciğer ve böbrek dokularına H-E boyaması yapılacak ve doku hasarı değerlendirilecektir. Kas dokusu örneklerinde kas lifi tipleri (MHC1 ve MHC2A), kas rejenerasyon kapasitesi (anti PAX7, PDGFRα, Sca-1, CD45) ve eEF2 fosforilasyonu (Antifosfo-eEF2-T56) düzeyleri immunohistokimyasal olarak bakılacaktır. Kas dokusu örneklerinde ayrıca RT-PCR yöntemi uygulanarak protein sentezinde görev alan faktörler (eEF2, eEF2K), kas hipertrofisinden sorumlu faktörler (MyoD), MyoD’nin etkisini gösterdiği satellit hücre siklusunu aktive eden protein (PAX7), protein ubikitinasyonunu aktive eden kasa özgü bir ubikuitin ligaz (Atrogin-1, Murf-1), dirençli egzersizde protein sentezi ve hipertrofinin temel regülatörü olan ve ayrıca protein degradasyonunun inhibisyonunda görev alan faktör (mTORC1)’lerin gen ekspresyon seviyeleri belirlenecektir. Kas örneklerinde ayrıca izole organ banyosu düzeneğinde kasın kasılma ve gevşeme özellikleri belirlenecektir. Sonuç olarak projemiz ile ülkemizde yaygın olarak üretilen yumurta ile geleneksel bir ürün olan Kurut’tan katma değeri yüksek yeni fonksiyonel ürünler üretilmesi ve sporcu gıdası olarak kullanım potansiyelinin deneysel bir çalışma ile ortaya konulması amaçlanmıştır. Elde edilecek sonuçlar spor camiasının ve sporcu gıdaları üreten firmaların dikkatine sunulacaktır.