Akademik Veri Yönetim Sistemi
Özdemir S., Bereket Barut Z.(Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2023 - 2026
Bu çalışma, sürdürülebilir tarım uygulamaları kapsamında,
koruyucu nitelik taşıyan yenilikçi bir şeritvari toprak işleme sistemi
geliştirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda tasarlanıp imal edilen
şeritvari toprak işlemeli ekim makinası prototipi, tarla yüzeyinin yaklaşık
%70’ini anız örtüsü altında koruyarak yalnızca ekim hattına denk gelen 30 cm
genişliğinde şeritleri işlemekte ve aynı geçişte hassas ekim
gerçekleştirmektedir. Böylece toprak nemi, organik madde ve biyolojik aktivite
korunurken, tarla trafiği ve iş gücü gereksinimi azaltılmaktadır. Araştırma
2022–2025 yılları arasında Çukurova Üniversitesi ve özel sektör iş birliğiyle
yürütülmüş; makina tasarımı, imalatı ve tarla denemeleri olmak üzere üç aşamada
gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk aşaması olarak tek üniteli bir şeritvari toprak işlemeli ekim makinası prototipi
tasarlanmıştır. Bu prototip tek geçişli olup
toprak işleme ve ekimi aynı anda yapabilecek şekilde planlanmıştır. Daha sonra
tasarlanan tek üniteli şeritvari toprak işlemeli ekim makinası
prototipinin imalatı gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen
prototipin performansını ortaya koymak için yapılan tarla denemelerinde ise
geleneksel toprak işlemeli ekim ile tek geçişli şeritvari toprak işlemeli ekim karşılaştırılmıştır.
Bitki materyali olarak silajlık mısır (Zea mays L.) kullanılmış, ortalama çıkış
zamanı (OÇZ), çıkış oranı indeksi (ÇOİ), çıkış yüzdesi (ÇY), ikizlenme oranı
(İO), boşluk oranı (BO) ve kabul edilebilir bitki aralığı oranı (KBAO) gibi
parametreler değerlendirilmiştir. Ekimden sonra toprak nemi geleneksel yöntemde
%27,61 azalırken, şeritvari yöntemde bu azalma %12,82 ile sınırlı kalmıştır. Ortalama
çıkış zamanı şeritvari yöntemde 9,73 gün ile gelenekselden %18 daha kısa
gerçekleşmiş, çıkış oranı indeksi 0,6113 gün⁻¹·m⁻¹ ile anlamlı derecede yüksek
bulunmuştur. Çıkış yüzdesi her iki yöntemde de yüksek olmakla birlikte,
şeritvari yöntemde %87,56 ile üstünlük sağlamıştır. İkizlenme, boşluk ve kabul
edilebilir bitki aralığı oranlarında da geleneksel toprak işleme yöntemine
rekabetçi ve alternatif sonuçlar elde edilmiştir. Yakıt tüketimini geleneksel yönteme kıyasla yaklaşık
%79 oranında azaltarak enerji girdilerinde belirgin tasarruf ve sera gazı
salımlarında anlamlı düşüş sağlamıştır. Sonuç olarak, geliştirilen şeritvari
toprak işlemeli ekim makinası prototipi, koruyucu yöntem hedefleriyle uyumlu
bir tohum yatağı hazırlamış; nemin korunması, bitki çıkışının hızlanması ve
sıra üzeri düzenliliğin iyileştirilmesi , yakıt tüketimi ve enerji tasarrufu
gibi kritik göstergelerde üstünlük sağlamıştır. Bu bulgular, yöntemin ülkemiz
koşullarında uygulanabilir ve etkili bir koruyucu toprak işleme alternatifi
olduğunu, yerli tasarım ve imalat yoluyla tarımsal üretim sistemlerine entegre
edilebileceğini ortaya koymaktadır.