Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. Ulusal Biyoloji Eğitimi Kongresi (V. UBEK 2025), Balıkesir, Türkiye, 2 - 04 Mayıs 2025, ss.118-119, (Özet Bildiri)
Özet
Bu çalışma, TUBİTAK Bilim ve Toplum 4005 (2024) Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Destekleme Programı kapsamında desteklenen (123B837) Biyoloji Öğretmenleriyle EKO-STEAM projesinin çıktısıdır. Çalışma ile Biyoloji Öğretmenleriyle ekoloji teması odaklı STEAM (fen, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik) eğitim yaklaşımı ile doğada ve laboratuvar ortamında gerçekleştirilen uygulamalı eğitimler ile; Biyoloji öğretmenlerinde ekoloji temasında STEAM uygulamalarını derslerinde planlama becerisi kazandırmak, ekolojik vatandaşlık anlayışının geliştirilmesi, STEAM öğretim yaklaşımına yönelik farkındalık oluşturmak, sanat eğitimine yönelik olumlu tutum geliştirmelerini sağlamak amaçlanmıştır. Araştırma karma araştırma yöntemi desenlerinden yakınsayan paralel karma yöntem deseninde tasarlanmıştır. Nicel veri kaynağı olarak, Karatekin ve Uysal (2018) tarafından geliştirilmiş olan ekolojik vatandaşlık ölçeği, Çevik (2017) tarafından uyarlanan ortaöğretim öğretmenlerine yönelik STEM farkındalık ölçeği ve Aykanat (2018) tarafından geliştirilen sanat eğitimi tutum ölçeği ön ve son test olarak uygulanmıştır. Nitel veri kaynağı olarak, günlük faaliyetleri değerlendirme formu, ders planları ve odak grup görüşmeleri kullanılmıştır. Çalışma grubunda Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesinden ve fraklı okul türlerinden 5 erkek, 21 kadın öğretmen olmak üzere toplam 26 Biyoloji öğretmeni yer almıştır. Proje çerçevesinde etkinlikler altı gün boyunca toplam yirmi altı etkinlikle laboratuvar ve okul dışı öğrenme ortamları olan Çanakkale Belediyesi Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi, Çanakkale Belediyesi Güneş Enerjisi Santralı, Kaz dağları eteğinde bulunan Ayazma Pınarı, Troya antik şehri, Troya Müzesinde, Gelibolu Tarihi Alan Şehitlikte ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Fakültesi Herbariumda gerçekleştirilmiştir.Bulgulara göre, içerik analizi ile görüşme formundan elde edilen sonuçlara göre katılımcı öğretmenlerin sınıflarında uygulayabilecekleri STEAM yaklaşımına uygun etkinlikler ve onları planlama hakkında bilgi edindikleri ve projede gördükleri çoğu etkinliği sınıflarında uygulayabileceklerini bildirmişlerdir. Öğretmenlerin proje sonucunda hazırladıkları ders planları betimsel analiz ile incelendiğinde, öğretmenlerin çok azının öğrenme çıktısı ve etkinlikler arasında uygunluk sağladığı anlaşılmıştır. Ayrıca, bir kısmı ekoloji temasında yer alan öğrenme çıktılarını öğretim programından belirlemek yerine kendisi yazmıştır ki bu öğretmenlerin öğretim programlarını tanımadıklarının bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Dahası, öğretmenler STEAM yaklaşımını öğretim tasarımlarında kullanamamışlardır. Biyoloji öğretmenlerinin ekolojik vatandaşlık ölçeği puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığına dair yürütülen ilişkili örneklemler için t-testi sonuncuna göre ön test puanları (x̄öntest=3,56) ile son test puanları (x̄sontest=3,87) arasında son test puanları lehine anlamlı fark görülmüştür [t (24)=-3,52, p<,05]. Öğretmenlerin STEM Farkındalık Ölçeği ön test puanlarının (x̄öntest=3,85), son test puanlarından (x̄sontest=4,27) anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır [t (24) =-3,90, p<,05]. Ayrıca, öğretmenlerin sanat eğitimine yönelik tutum ölçeği ön test (x̄öntest=4,52) puanları ile son test puanları (x̄sontest=4,71) arasında da son testler lehine, orta düzeyde (d=0,47) bir farklılık bulunmuştur [t (24) =-2,36, p<,05].
Sonuç olarak araştırmaya katılan biyoloji öğretmenleriyle gerçekleştirilen etkinlikler sonucunda öğretmenlerin STEM öğretim modeli farkındalığı, ekolojik vatandaşlık bilinci ve sanat eğitimine yönelik tutumlarında kısa sürede bile olsa anlamlı bir farkındalık gerçekleşirken, STEAM öğretim modeli ve yeni öğretim programına göre ekoloji alanında STEAM etkinlikleri içeren ders planı hazırlama yeterliliklerinin gelişmediği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda Biyoloji öğretmenlerin yenilenen öğretim programını uygulayabilmeleri için öğretim yöntem ve tekniklerinde uygulamalı eğitimlere ihtiyaçları olduğu söylenebilir.