Cumhuriyet Dönemi Örgün Eğitim Kurumlarında Kur'an-ı Kerim Eğitim ve Öğretimi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye

Tez Danışmanı: Muhammet Fatih Kesler

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır

Özet:

Kur’an-ı Kerim Allah’ın varlık alemine son hitabı ve muciz kelamıdır. Onun çağlar üstü evrensel mesajını anlamak ve anlamlandırmak önemli olduğu kadar telaffuzunun, okunuş keyfiyetlerinin öğrenilmesi, öğretilmesi ve nesilden nesile aktarılması da oldukça önem arz etmektedir. Kur’an-ı Kerim’in diğer Arapça metinlerden farklı olarak kendine has okunuş biçimi ve kurallarıyla tilavet edilmesi bu konuda bir eğitim ve öğretimi zorunlu kılmaktadır. Hz. Peygamber’in başlattığı ve İslam tarihi boyunca hassasiyetle sürdürülen bu eğitim öğretim faaliyetinin zamanla hocaları, kitapları, kurumları ve usulleri oluşmuştur.

Cumhuriyet döneminin başlarında bazı örgün eğitim kurumlarının programlarında yer alan Kur’an-ı Kerim derslerine daha sonra yaygın eğitimle devam edilmiş ve bu süreçte hasbî gayretler ve diyanetin çalışmaları ön plana çıkmıştır. Zamanla kurulan imam hatipler (ortaokul ve lise) ve yüksek islam enstitüsü-ilahiyat fakültesi gibi örgün eğitim kurumlarında Kur’an eğitim ve öğretimine yer verilmiştir. 2012 yılı itibariyle de ortaöğretim kurumlarında seçmeli ders olarak Kur’an öğretimine imkân tanınmıştır.

Bu çalışmanın genel çerçevesi şu şekildedir: Kur’an eğitimi ve öğretiminin değeri, okunuş biçimleri, lafız-mana dengesi ve lafzın değeri; tilavetin insan üzerindeki etkileri, Kur’an eğitim ve öğretiminin tarihi süreci, öğretim kurumlarındaki Kur’an-ı Kerim derslerinin programları, ders saatleri, problemler ve çözüm önerileri. Çalışmada Kur’an eğitim ve öğretiminin şifahi karakterli oluşu ve bu yüzden de öğretici merkezli oluşu hususu daima göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca Kur’an eğitim ve öğretimi ile ilgili çalışmalar ve sonuçları, analitik ve pedagojik olarak özellikle de bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeye tâbi tutularak yorumlanmıştır. Konu ekseninde ortaya çıkan problemler, Kur’an eğitim ve öğretiminin kendine has metodolojisi dikkate alınarak hem sahadaki eğitimcilere teorik çerçeve hem de sonraki çalışmalara ışık tutacak tarzda çözümlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Kur’an-ı Kerim, eğitim-öğretim, lafız-mana, tecvid, fem-i muhsin.