Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türkiyat Araştırma A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Nurettin Demir
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kapsamında yer alan
metafor öğretimi / öğrenimi problemine yönelik kavramsal metafor kuramına
dayalı bir öğretimin geliştirilmesini ve uygulanmasını amaçlamaktadır. Burada
araştırma probleminin çözümüne yönelik bir süreç izlenmesinden dolayı çalışma,
nitel yöntemlerden eylem araştırması desenine sahiptir. Bu çalışmada öncelikli
olarak problem durumu ortaya konmuş, sonrasında kavramsal metafor öğretimi için
araştırmacı tarafından planlanan öğretim uygulaması gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın veri toplama aşaması uygulama öncesi, uygulama sırası ve uygulama
sonrası olmak üzere üç aşamadan oluşturularak gözlem, görüşme ve doküman
analizi şeklinde çoklu veri toplama yoluna gidilmiştir. Bu veriler ise yabancı
dil olarak Türkçe ders materyali, B2 seviyesindeki 25 öğrenci ve 7 öğretim
elemanından hareketle elde edilmiştir. Uygulama öncesi aşamada problemin
tespiti için ilgili ders materyali incelenmiş, çalışma grubuna metafor sınavı
uygulanmış ve öğretim elemanlarıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bunun
ardından uygulama sırasında araştırmacının geliştirdiği öğretim etkinlikleri
uygulanarak araştırmacı ve öğrenciler tarafından araştırma günlükleri
tutulmuştur. Ayrıca bu aşamada gözlem yapmak üzere dersler kayıt altına
alınmıştır. Son olarak sürecin değerlendirilmesi adına, uygulama sonrasında
metafor sınavı tekrar uygulanarak öncesi metafor sınavıyla karşılaştırılmış ve
öğrencilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda elde edilen tüm
veriler içerik analizi ile detaylı şekilde incelenmiş ve araştırma bulgularına
ulaşılmıştır. Sonuç olarak kavramsal metafor kuramına dayalı metafor
öğretiminin, kavramsallaştırmadaki sistematik yapıyı içermesinden dolayı,
yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metaforları anlama, yorumlama ve üretme
kazanımları açısından oldukça etkili olduğu ve öğrencilerin metaforik
yeterliliklerine katkı sağladığı görülmüştür.