Bilim insanlarının bilimsel araştırma algılarına dayalı bir ölçme aracı geliştirilmesi ve uygulanması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fizik, Türkiye
Tez Danışmanı: Hüsnü Baysal
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada fizik alanında çalışmalar yürüten bilim insanlarının bilimsel araştırma algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Keşfetme, oluşturma ve betimleme olmak üzere üç aşamadan oluşan bu tez çalışmasında karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ilk amacı keşfetme olduğu için karma yöntem desenlerinden keşfedici sıralı desen seçilmiştir. Keşfedici sıralı desende araştırmanın ilk kısmında nitel araştırma, ikinci kısmında ise nicel araştırma yöntemleri kullanılmaktadır. Nitel kısımda temellendirilmiş kuram deseni ile araştırma yürütülmüştür. Veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler, verilerin analizinde ise sabit karşılaştırma tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci kısmında nitel verilerin analiz sonuçlarına dayalı olarak ampirik temelli çoktan seçmeli Bilimsel Araştırma Hakkındaki Algılar (BAHA) ölçme aracı oluşturulmuştur. Son olarak, geliştirilen BAHA, Türkiye'de fizik alanında çalışan bilim insanlarına ve bilim insanı adaylarına uygulanmıştır. Bilim insanlarının günlük işleri olarak kabul edilen bilimsel araştırma hakkında bu araştırmaya dahil edilen konular ile ilgili katılımcıların bazı görüşlerde yoğunlaştığı görülmektedir. İlk olarak, katılımcılar çoğunlukla bilimsel araştırmayı evreni ve doğayı anlama çabası olarak tanımlamış ve bilimsel araştırmaların konusunun tüm doğa olayları olduğu görüşünü savunmuşlardır. Katılımcıların çoğu bilimsel araştırmaların teori üretmek amacında olduğunu belirtirken, bilim insanlarının amaçlarının da farklı olduğunu ifade etmişlerdir. Katılımcıların görüşlerine göre bilimsel araştırmalar bir problemin belirlenip, tanımlanması ile başlar ve bu problemler bilim insanlarının mevcut çalışmalarından ortaya çıkar. Bilimsel yöntem basamakları ve standart bilimsel yöntem takip edip etmeme ile ilgili katılımcıların görüşleri ikiye ayrılmıştır. Katılımcıların çoğu bilimsel araştırmalar neticesinde ortaya atılan iddiaların gözlem ve deney sonuçları ile uyuşması durumunda doğru olduğu düşüncesindedirler. Bilimsel araştırmalarda veri kavramı ile ilgili olarak çoğu katılımcı veri tanımının araştırma alanına göre farklılık gösterdiğini, kanıtın ise alanyazındaki bilgiler ile uyuşan veri olduğunu ifade etmiştir. Son olarak katılımcılar çoğunlukla aykırı bulguların yeni bir bilimsel sonuç olduğunu, aykırı bulgular ile karşılayan bilim insanının araştırma sürecinde değişiklik yaparak süreci tekrar etmesi gerektiğini ve aykırı bulguların yeni soruların doğmasına neden olduğu için bilimde yeri olduğunu düşünmektedir.