Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ensitüsü, Hukuk, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Çiler Damla Bayraktar
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Akıl hastaları psikoloji, tıp ve hukuk gibi birçok disiplinde ele alınmaktadır. Çalışmamızda akıl hastalarının sorumluluğunu, ceza hukuku bağlamında incelemeyi uygun gördük. Bu sebeple çalışmamızın temelinde "ceza hukukunda akıl hastaların cezai sorumluluğu" yatmaktadır. Ancak -cezai sorumluluk açısından- tüm akıl hastalıkları birbiriyle aynı sonuçları doğurmamaktadır. Tam da bu sebeple Türk Ceza Kanunu'muzda m.32'de akıl hastaları iki fıkra halinde düzenlenmiştir. Hükmün ilk fıkrasında akıl hastalığının, kişinin "cezai sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırdığı" durum; ikinci fıkrasında ise kişinin cezai sorumluluğunu yalnızca "kısmen ortadan kalktığı" durum düzenlenmiştir. Bahsedilen durumlardan ilki, tıp ve ceza hukuku literatüründe en sık ele alınan düzenlemedir. İkinci durum ise bu öğretilerde kendine pek yer bulamamaktadır. Bu sebeple biz çalışmamız kapsamında ikinci durumdaki "kısmi akıl hastası failleri" ele almaktayız. Bu failleri ele alma çerçevemiz ise, akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleridir. Bu sebeple çalışmamızın başlığı "Kısmi Akıl Hastalığına Uygulanan Güvenlik Tedbirlerinin Hukuki Sonuçları" olarak belirlenmiştir. Tez kapsamına daha yakından bakıldığında, çalışmada kişinin kusur yeteneğini tam olarak ortadan kaldırmayan, ancak azaltacak şekilde negatif etkisi bulunan akıl hastalığına sahip "kısmi akıl hastaları" sınıfına, bu hastalara özgü güvenlik tedbirlerine ve bunların sonuçlarına yer verildiği görülecektir. Ancak ifade edilmelidir ki, konumuz her ne kadar TCK m.32 düzenlemesinin ikinci fıkrası olsa dahi, ikinci fıkranın ilk fıkraya atıf yapılması sebebiyle her iki fıkra da tezimizde inceleme konusu olmuştur. Bu kapsamda öncelikle ilk bölümde "kusursuz ceza olmaz" ilkesi gereğince, kısmi akıl hastalarının kusur yeteneğine, kusur yeteneğine ilişkin teorilere, kusur yeteneği için yasal düzenlemenin öngördüğü "anlama yeteneği ve "irade yeteneği" hususlarına değinilmiştir. İkinci bölümde, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin hazırladığı "DSM-5" sınıflandırması dikkate alınarak, tıp biliminde akıl hastalıklarının belirtilerine ve tanılarına değinilmiştir. Bu aşamada özellikle ceza hukuku bağlamında sık karşılaşılan akıl hastalıkları seçilerek onlara değinilmiş ve örnek yargı kararlarına yer verilmiştir. Son bölümde ise, TCK m.57/6 düzenlemesindeki kısmi akıl hastalarına uygulanacak güvenlik tedbiri ve cezalar hususu ele alınmıştır. Bu inceleme kapsamında güvenlik tedbirinin kısmi akıl hastalarına uygulanması şartlarına ve yasal düzenlemelerin öğretide karşılaştığı eleştirilere de değinilmiştir.