Uzak Doğu ve Avrupa sanatlarında manzara resmi anlayışlarının karşılaştırılması temelinde doğa temsiline güncel bakış
Tez Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Resim, Türkiye
Tez Danışmanı: Evren Karayel Gökkaya
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Sanatın evrensel bir ifade biçimi oluşu yadsınamaz bir gerçektir. Ancak farklı coğrafyalarda yaşayan toplumların, doğayı algılama ve sanat yapıtlarına yansıtma biçimleri çeşitlilik göstermektedir. Antik çağlardan 21. yüzyıla, Uzak Doğu ve Avrupa sanatlarında manzara resmi anlayışlarını karşılaştırmalı olarak inceleyen bu çalışmanın temel amacı; sanatı çoğulcu ve kapsayıcı bir yapı olarak kabul ederek sanat tarihinin salt Avrupa merkezli bir anlatıdan ibaret olmadığını; farklı coğrafyalarda çeşitli yaklaşımlarla sanat üretildiğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda yapılan araştırmalarla, ilk olarak Uzak Doğu ve Avrupa toplumlarının evreni algılayış biçimleri, insan-doğa ilişkisi ve bunlara bağlı olarak gelişen inanç/düşünce sistemleri irdelenmiş; radikal farklılıklar tespit edilmiştir. Daha sonra bu inanç/düşünce sistemlerinin, iki coğrafyada üretilen manzara resimlerine nasıl yansıdığı örneklerle anlatılmıştır. Doğayı algılayış biçimlerinde görülen farklılıkların, bu iki coğrafyaya ait manzara resimlerinin içerik ve biçim özelliklerinin değişkenlik göstermesinin temel sebebi olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmanın alt amaçları ise günden güne artan çevre krizleriyle giderek daha önemli hale gelen insan-doğa ilişkisi bağlamında sanat üzerinden doğaya yeniden bakmak ve doğa ile ilişki kurmanın bir yöntemi olarak manzara resminin 21. yüzyıldaki durumunu saptamaktır. Teknolojik, kültürel ve çevresel değişimlerin etkisiyle, 21. yüzyılda manzara resminin hem içerik hem de biçim açısından yeni ifade biçimleri kazanarak varlığını sürdürdüğü görülmektedir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemleri kullanılmış; literatür taraması ve eser incelemeleri ile elde edilen veriler karşılaştırmalı analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu araştırma; manzara resminin, bir tür doğayı deneyimleme biçimi ve doğaya dair farkındalığın artırılmasında önemli bir araç olduğunu ortaya koymuştur.