Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Biga Meslek Yüksekokulu, Pazarlama Ve Dış Ticaret, Türkiye
Tez Danışmanı: Meliha Ener
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Orta gelir tuzağı, son
dönemlerde iktisat literatüründe araştırmacıların önemle üzerinde durdukları
bir konudur. Orta gelir tuzağı kavramı, ülkelerin uzun bir süre orta gelir
seviyesinde kalıp, bir üst gelir seviyesine geçememesi durumudur. Çalışmanın
amacı, verilere ulaşılabilirlik kısıtı altında ele alınan gelişmekte olan
ülkelerin gelir seviyelerini dikkate alarak yüksek gelir grubuna yakınsamanın
mümkün olup olmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Yanı sıra yakınsamanın
olmadığı orta gelirli ülkeler için gelir tuzağına yakalanmamak veya bu tuzaktan
çıkmak için etkili olabilecek faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada, yakınsama ve panel veri analizleriyle 2007-2020 yılları arasında
bağımlı değişken olarak kişi başına düşen gelir, bağımsız değişkenler olarak
yüksek teknoloji ihracatı, yurtiçi tasarruflar, ar-ge harcamaları, doğrudan
yabancı yatırımlar ve dış ticaret verileri kullanılmıştır.
Yakınsama analiziyle orta
gelirli 14 ülkenin kişi başına düşen gelirinin, yüksek gelire sahip ABD’nin
kişi başına düşen gelirine yakınsayıp yakınsamadığını ölçmüştür. Analiz
sonucunda Azerbaycan ve Kuzey Makedonya’nın ABD’nin kişi başı gelirine
yakınsadığı, diğer kalan 12 ülkenin ise ıraksadıkları belirlenmiştir. Panel
veri analizi ise, ıraksayan 12 ülke üzerine uygulanmıştır. Analizin sonuçlarına
göre, yüksek teknoloji ihracatı (ITI), kişi başı geliri negatif ve anlamlı,
yurt içi tasarruflar (GDS), kişi başı geliri pozitif ve anlamlı, mal ve
hizmetlerin dış dengesi (ED), kişi başı geliri negatif ve anlamlı, doğrudan
yabancı yatırımlar (FDI), kişi başı geliri negatif ve anlamlı etkilemektedir.
AR-GE değişkeni ise, kişi başı geliri açıklamada istatistiksel olarak anlamlı
bir sonuç vermediğinden yorumlanamamaktadır.