Doğru akım özdirenç yöntemiyle Sultan Sazlığında (Develi, Kayseri) olası fayların araştırılması

Creative Commons License

Gharakhani Z., KAYA M. A., Balkaya Ç., Ulugergerli E. U.

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.18, sa.0, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, Sultan Sazlığı–Yay Gölü (Kayseri, Türkiye) çevresinde yer alan Develi Kapalı Havzası’nın yerelektrik yapısı ve olası yapısal süreksizlikleri, doğru akım özdirenç yöntemi kapsamında gerçekleştirilen Düşey Elektrik Sondajı (DES) verileriyle değerlendirilmiştir. 2009 yılında Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından toplanan veriler, bir boyutlu (1B) ters çözüm ve farklı parametrizasyonlara sahip iki ayrı iki boyutlu (2B) ters çözüm yaklaşımıyla yeniden analiz edilmiştir. 1B ters çözüm sonuçları, yüzeye yakın kesimlerde yaygın iletken birimlerin bulunduğunu ve özdirenç değerlerinin derine doğru genel olarak arttığını göstermektedir. Araştırma alanında gözlemlenen düşük özdirenç değerleri (1–5 Ωm), kilce zengin litolojiler ve bölgedeki tuzluluk etkisiyle ilişkilendirilmiştir. 2B ters çözüm kesitleri ise bu düşey değişimlerin ötesinde, belirli profiller boyunca tekrarlayan yanal özdirenç geçişlerini ortaya koymaktadır. Profil karşılaştırmaları, bazı süreksizliklerin farklı hatlarda benzer konumlarda izlendiğini ve MTA tarafından haritalanan diri fay uzanımlarıyla genel bir konumsal uyum sergilediğini göstermektedir. Ancak, veri kümesinin başlangıçta 1B amaçlı toplanmış olması ve 2B ters çözümün çözünürlük sınırlamaları nedeniyle, bu geçişler doğrudan fay kanıtı olarak değil, jeofizik verilerde izlenen olası yapısal süreksizlikler olarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar, DES verilerinin uygun ters çözüm yaklaşımlarıyla yalnızca düşey tabakalanmanın değil, yanal süreksizliklerin belirlenmesinde de etkin şekilde kullanılabileceğini göstermektedir.
In this study, the geoelectrical structure and possible structural discontinuities of the Develi Closed Basin, located around the Sultan Marshes–Yay Lake (Kayseri, Türkiye), were investigated using Vertical Electrical Sounding (VES) data acquired as part of the direct current resistivity method. The dataset, collected by the General Directorate of State Hydraulic Works (DSİ) in 2009, was reanalyzed using one-dimensional (1D) inversion and two different two-dimensional (2D) inversion approaches with distinct parameterizations. The 1D inversion results indicate widespread conductive units near the surface, with resistivity values generally increasing with depth. Very low resistivity values (1–5 Ωm) are associated with clay-rich lithologies and salinity effects observed in the study area. The 2D inversion sections further reveal recurring lateral resistivity transitions along specific profiles, beyond the observed vertical resistivity variations. Comparative evaluation of the profiles shows that some of these discontinuities occur at similar locations on different survey lines and display a general spatial correlation with active fault trends mapped by the General Directorate of Mineral Research and Exploration (MTA). However, considering that the dataset was originally acquired for 1D purposes and the resolution limitations of 2D inversion, these features were interpreted not as direct evidence of faulting but as possible structural discontinuities observed in the geophysical data. The results demonstrate that VES data, when combined with appropriate inversion approaches, can be used effectively not only for vertical stratigraphic characterization but also for identifying lateral discontinuities.