Akademik Veri Yönetim Sistemi
YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi, cilt.5, sa.2, ss.236-266, 2025 (Hakemli Dergi)
Bu makalenin yazarları, 6 Ağustos 2025 tarihinde Kazakistan’ın Türkistan İli Sawran İlçesi Orañğay Köyü’ndeki Muḫtar Äwesov Ortaokulu’nda bulunan bir müzede Türk Yazılı bir yazıt tespit etmişlerdir. Köyün içindeki Oğuz yerleşimi Kültöbe’de kaçak bir kazı sonucu bulunup müzeye teslim edilen ve daha önce hakkında herhangi bir bilimsel yayın yapılmayan bu yazıt tek bir satırdan oluşmaktadır, bir kireçtaşı üzerine yazılmıştır ve altında büyük olasılıkla boy damgası veya akarsu simgesi olan bir işaret barındırmaktadır. Yazıtın oldukça kısa olması ve bazı harflerin oldukça farklı varyantlarda yazılmış olması metnin çözümünü zorlaştırmaktadır, ancak bu makalede iki farklı okuma önerisi sunulmuştur. Damga veya işaret de çözülmesi gereken meseleler barındırmakla birlikte Oğuz boy damgalarıyla bağlantılı gibi görünmektedir. Kültöbe Yazıtı’nın yakınlarında Türk Yazılı başka yazıtların daha önce bulunmuş olması, tarihî kaynaklara ve arkeolojik buluntulara göre bölgede Oğuzların yaşamış olmaları, yazıtın erken Oğuzlara ait olduğuna ve 9.-10. yüzyıllara tarihlendirilebileceğine işaret etmektedir. Türkistan çevresinde bulunan yazıtlar aynı zamanda Oğuzcanın Arap Yazısı’yla yazılmaya başlandığı 13. yüzyıldan önce de bir yazı dili olduğunu göstermektedir.
On August 6, 2025, the authors of this article detected an inscription written in the Turkic Script at a museum situated within the Muḫtar Äwesow Middle School located in the Orañğay Village, Sawran District, Türkistan Region of Kazakhstan. This inscription was discovered as a result of an illegal excavation conducted at the Oghuz settlement Kültöbe situated within the village; with no previous scientific publication made on it, this inscription was comprised of a single line written on a limestone and contains a sign beneath, which is either a tribal tamgha or a symbol of a watercourse. The inscription being quite short and some of the letters being written with quite different variants make the inscription’s decipherment difficult, but two different reading proposals have been presented in this article. The tamgha or sign contains problems that need to be solved, but it also seems to be connected with Oghuz tribal tamghas. The fact that other inscriptions with Turkic Script have been previously discovered near the Kültöbe Inscription, as well as the Oghuz having lived in the region according to historical sources and archaeological finds point out that the inscription belonged to the early Oghuz and can be dated to the 9th-10th centuries. At the same time, inscriptions discovered around Türkistan demonstrate that Oghuz was a written language even before the 13th century, when it started to be written with the Arabic Script.