Minamata Sözleşmesi Sonrası Türkiye’de Diş Hekimlerinin ve İntörn Diş Hekimlerinin Dental Amalgam Kullanımı ile İlgili Bilgi Düzeyi, Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi: Kesitsel Araştırma

Creative Commons License

Gözetici Çil B., Sezer B., Doğu Kaya B., Ayan G., Buldur M., Misilli T.

Türkiye Klinikleri Diş Hekimliği Bilimleri Dergisi, ss.1-11, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu kesitsel araştırmanın amacı, Minamata Sözleşmesi sonrası dönemde Türkiye'de diş hekimleri ve intörn diş hekimlerinin dental amalgam kullanımına ilişkin bilgi düzeylerini, tutumlarını ve klinik davranışlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada, çevrim içi olarak uygulanan yapılandırılmış bir anket formu kullanıldı. Araştırmaya Türkiye genelinde pratisyen diş hekimleri, uzman diş hekimleri, uzmanlık/doktora öğrencileri, diş hekimliği fakültesi 4 ve 5. sınıf öğrencileri (intörnler) ile akademisyenler davet edildi. Verilerin analizinde Kruskal-Wallis testi, Pearson ki-kare veya Fisher kesin testi uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Toplam 289 katılımcının verileri değerlendirildi. Katılımcıların %62,6'sının Minamata Sözleşmesi'ni bildiği, bu oranın kamu ve üniversite kurumlarında çalışanlarda özel sektörde çalışanlara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görüldü (p=0,016). Dental amalgam atık yönetimi konusunda özel sektörde çalışanların doğru bilgi (p=0,002) ve uygun klinik davranış (p<0,001) oranlarının kamu ve üniversite çalışanlarına göre daha düşük olduğu belirlendi. Genel olarak, amalgam sökümü sırasında koruyucu önlem olarak lastik örtü kullanmama oranlarının yüksek olduğu, kamuda ise en yüksek oranda (%60) olduğu saptandı (p<0,001). Klinik pratikte dental amalgamı hiç kullanmadığını belirtenlerin oranı özel kliniklerde %83,3 ve üniversitelerde %77,9 iken, kamuda bu oranın %34,3 ile sınırlı kaldığı tespit edildi. Sonuç: Bulgular, Türkiye'de dental amalgam kullanımından belirgin bir uzaklaşma eğilimi olduğunu, ancak amalgamın çevreye potansiyel zararları ile ilgili bilgi düzeyi, koruyucu önlemler ve atık yönetimi açısından özellikle özel sektörde önemli eksikliklerin devam ettiğini göstermektedir.