Akademik Veri Yönetim Sistemi
ArtGrid-Journal of Architecture Engineering and Fine Arts, cilt.7, sa.2, ss.193-209, 2026 (Hakemli Dergi)
Küresel ölçekte hızla artan tekstil atığı, yalnızca çevresel değil; kültürel ve ekonomik düzeyde de sürdürülebilirliği tehdit eden çok boyutlu bir krize işaret etmektedir. Seri üretim, tüketim kültürü ve modanın hızlı döngüsü, doğada çözünmesi yüzyıllar süren milyonlarca ton atığın oluşmasına neden olmaktadır. Sanat ve tasarım alanlarında, malzemenin işlevini yitirip dönüşüm potansiyeli kazanması, yaratıcı müdahaleler aracılığıyla yeni potansiyelllerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Geri dönüşüm (recycling) ve ileri dönüşüm (upcycling) tanımlamaları, hem çevresel sorumluluğun hem de sanatsal anlatımın kesişiminde önemli kavramlar olarak öne çıkmaktadır. Estetik yaklaşımlı yeniden işlevlendirme biçimi, malzemenin “dönüşüm” potansiyelini kavramsal bir platforma taşımaktadır. Tekstil temelli sanatsal üretimler estetik ifade biçimini etik bir duruş ve eleştirel bir yaklaşıma dönüştürerek alternatif çözümler üretebilmektedir. Makalede Deniz Sağdıç, Judy Chicago, Kathie Halfin ve Marina DeBris gibi sanatçıların örnekleri üzerinden, farklı kültürel bağlamlarda atık malzemenin hangi koşullarda sanatsal dile dönüştüğü analiz edilmiştir. Bu analizler ışığında, sürdürülebilirlik odaklı sanatın etik, estetik ve toplumsal boyutları irdelenmiş; taşınabilir sanat nesneleri, zanaat–sanat ikiliğini aşan yaratıcı bir ifade alanı olarak değerlendirilmiştir. Makalenin altıncı bölümde, uygulayıcı sanatçı yaklaşımıyla ele alınan örnekler üzerinden, ileri dönüşümün yeni anlatı biçimleri ve biçimsel arayışlara nasıl olanak sağladığı ortaya konmaya çalışılmıştır.