YANGINDAN ETKİLENMİŞ BÖLGELERE AİT PARAMETRELERİN OPTİK UZAKTAN ALGILAMA VE FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLERLE İNCELENMESİ: ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU TARİHİ ALAN YANGINI ÖRNEĞİ

Polat A. B., Burunsuz A. G.

Trakya Üniversiteler Birliği 9. Lisansüstü Öğrenci Kongresi, Balıkesir, Türkiye, 14 - 15 Mayıs 2026, cilt.1, sa.1, ss.200-201, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Balıkesir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.200-201
  • Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Ormanlar, ekosistem dengesinin korunmasında; bölgenin yağış düzeninin sağlanmasında; erozyonun önlenmesinde ve havanın temizlenmesinde hayati bir rol oynamaktadır. Gün geçtikçe artan bir sorun haline gelen orman yangınları iklim değişikliklerine bağlı sıcaklıkların artması veya insanların bilinçsiz davranışları gibi doğal veya insan kaynaklı olmasına bakılmaksızın sonuçları yıkıcı düzeyde olmakla birlikte kritik ekosistemleri barındıran orman bölgelerini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Bu çalışma, 2024 yılında Çanakkale ili Eceabat ilçesi Büyükanafartalar köyü civarında meydana gelen ve Kabatepe, Batık Gemi, 57. Alay ve Conkbayırı gibi tarihi ve stratejik öneme sahip alanları etkileyen yangının çevresel etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yaklaşık 1224 hektar alanda etkili olan yangın, bölgedeki ormanlık alanların yüksek miktarda tahrip etmiş olmakla beraber tarihi ve stratejik açıdan öneme sahip olan ilgili bölgeyi tehdit altına almıştır. Bu çalışmada, yangından etkilenen alanların yüzey özellikleri, Sentinel-2 uydu görüntüleri ve İnsansız hava aracı(İHA) fotogrametrisi ile elde edilen veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Yangın öncesi ve sonrası görüntüler kullanılarak, yangınla ilişkilendirilen; Normalize Edilmiş Fark Bitki İndeksi (NDVI), Zenginleştirilmiş Bitki İndeksi (EVI), Yanmış Alan İndeksi (BAI), Normalize Edilmiş Fark Nem İndeksi (NDMI), Normalize Edilmiş Yanma Şiddeti (NBR) olmak üzere beş görüntü bandı indisi üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. İHA görüntüleri, uydu görüntülerinin mekânsal çözünürlüğünü yükseltmek ve böylelikle değerlendirme sonuçlarına olan etkilerini incelemek amacıyla kullanılmıştır. Bu işlem pansharpening yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu sayede çözünürlüğü artırılmış uydu görüntüleri üzerinden de analizler gerçekleştirilmiştir. Standart uydu görüntüleri ve mekânsal çözünürlüğü artırılmış görüntüler ile yangın öncesi ve sonrasına ait yangın öncesi ve sonrası olmak üzere indisler görselleştirilmiş, değerlendirme sonuçları yüzdelik olarak belirtilerek karşılaştırılmıştır. İki yöntemle elde edilen yangın alanı büyüklüğü OGM verileri ile karşılaştırılıp yangın sonrası iyileştirme çalışmaları için veriler elde edilmiştir. Görselleştirilen indisler üzerinden bulgular incelendiğinde görselleştirme aşamasında aynı işlemler ve renk paletleri uygulanmasına rağmen standart uydu görüntülerinden elde edilen indeks görüntülerine kıyasla çok daha yumuşak ve doğal renk geçişleri ortaya koymuştur. Böylece görüntülerin yorumlanması çok daha kolay ve anlamlı hale gelmiştir. Yangın bölgesinde aynı koordinatlı noktalardan alınan yangın öncesi ve sonrasına ait parametreler incelendiğinde ilgili iki yöntem için de tutarlı sonuç vermiştir. Ancak yangın öncesinden sonrasına indekslerin değişim oranları, standart uydu görüntülerinde ait indislerde daha tutarlı sonuç vermiştir. Yangın alanı büyüklüğünün incelenmesine ise iki farklı görüntü tekniği ile elde edilen veriden hesaplanan yanmış alan miktarı arasındaki fark %4.18 olarak bulunmuş olup, pansharpening tekniği ile elde edilen görüntüden hesaplanan 1285.6 hektarlık yanmış alan miktarı ile OGM verisine çok daha yakın bir sonuç vermiştir. Bu çalışma yangın bölgesine ait hasarın incelenmesi ve bölgenin rehabilitasyonu açısından önem taşımaktadır

Forests play a vital role in maintaining ecosystem balance; ensuring the region’s rainfall patterns; preventing erosion; and purifying the air. Forest fires, which are becoming an increasingly serious problem, pose a serious 201 threat to forest areas harboring critical ecosystems, with devastating consequences regardless of whether they are caused by natural factors such as rising temperatures due to climate change or human-induced factors such as careless human behavior. This study aims to examine the environmental impacts of the fire that occurred in 2024 near the village of Büyükanafartalar in the Eceabat district of Çanakkale Province, which affected historically and strategically significant areas such as Kabatepe, Batık Gemi, 57th Regiment, and Conkbayırı. The fire, which affected an area of approximately 1,224 hectares, not only caused extensive damage to forested areas in the region but also placed the historically and strategically significant area under threat. In this study, the surface characteristics of the fire-affected areas were analyzed using data obtained from Sentinel-2 satellite imagery and unmanned aerial vehicle (UAV) photogrammetry. Using pre- and post-fire images, assessments were conducted based on five image band indices associated with the fire: Normalized Difference Vegetation Index (NDVI), Enhanced Vegetation Index (EVI), Burn Area Index (BAI), Normalized Difference Moisture Index (NDMI), and Normalized Burn Rating (NBR). UAV images were used to enhance the spatial resolution of satellite images and to examine their impact on the evaluation results. This process was carried out using the pansharpening method. As a result, analyses were also conducted using the enhanced-resolution satellite images. The indices were visualized using both standard satellite images and those with enhanced spatial resolution, covering pre- and postfire periods, and the evaluation results were compared and presented as percentages. The fire area sizes obtained using the two methods were compared with OGM data to obtain data for post-fire restoration efforts. When the findings were examined through the visualized indices, the visualization phase revealed much softer and more natural color transitions compared to the index images derived from standard satellite images, despite the same processes and color palettes being applied. Consequently, the interpretation of the images became much easier and more meaningful. When parameters from the same coordinate points in the fire area were examined for both pre- and post-fire periods, consistent results were obtained for both methods. However, the rates of change in the indices from pre- to post-fire were more consistent in the indices derived from standard satellite images. Regarding the analysis of the fire area size, the difference between the burned area calculated from data obtained using the two different image techniques was found to be 4.18%. The burned area of 1,285.6 hectares calculated from the image obtained using the pansharpening technique yielded a result much closer to the OGM data. This study is significant for assessing the damage in the fire-affected area and for the region’s rehabilitation.