Cumhuriyet Döneminden Günümüze Türkiye’de Beden Eğitimi ve Sporda Ölçme ve Değerlendirmenin Tarihsel Dönüşümü: MEB Öğretim Programları Işığında Bir Analiz

Cengiz C.

Beden Eğitimi ve Sporun Pedagojik Dönüşümü: Tarihsel Süreçten Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne, SAĞIN AHMET ENES,UĞRAŞ SİNAN, Editör, Özgür Yayınları, Gaziantep, ss.125-139, 2025

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
  • Basım Tarihi: 2025
  • Yayınevi: Özgür Yayınları
  • Basıldığı Şehir: Gaziantep
  • Sayfa Sayıları: ss.125-139
  • Editörler: SAĞIN AHMET ENES,UĞRAŞ SİNAN, Editör
  • Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu araştırma, Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanından günümüze kadar beden eğitimi ve spor alanındaki ölçme ve değerlendirme anlayışının Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) öğretim programları çerçevesinde geçirdiği tarihsel dönüşümü incelemektedir. Doküman analizi ile bu evrim dört ana müfredat döneminde (1924-1948, 1948-1987, 1987-2007, 2007-2018 ve Günümüz) incelenecektir. İlk dönemde disiplin ve vatandaşlık eğitimi odaklı subjektif değerlendirme yöntemleri hâkimken, zamanla standart test bataryaları, norm referanslı değerlendirme ve sporcu seçimi ön plana çıkmıştır. 2007 sonrasında sağlık ve yaşam boyu spor vurgusuyla çok yönlü ölçüm araçları kullanılmaya başlanmış, 2018 ve sonrasındaki güncellemelerle ise yetkinlik temelli, çok boyutlu ve bütünsel gelişimi hedefleyen bir ölçme-değerlendirme anlayışı benimsenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’de beden eğitimi ve sporda ölçme değerlendirmenin disiplin odaklı anlayıştan, bireyin çok yönlü gelişimini merkeze alan bir yaklaşıma doğru köklü bir dönüşüm geçirdiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beden eğitimi, spor, ölçme ve değerlendirme, MEB müfredatları, tarihsel gelişim.

This research examines the historical transformation of the approach to measurement and evaluation in physical education and sports in Turkey, from the proclamation of the Republic to the present day, within the framework of the National Ministry of Education (MEB) curricula. A document analysis used to examine this evolution across four key curriculum periods (1924-1948, 1948-1987, 1987-2007, 2007-2018, and present day). The findings reveal a significant paradigm shift. In the initial period, assessment methods were predominantly subjective, focusing on discipline and citizenship education. This was followed by an era emphasizing standardized test batteries, norm-referenced evaluation, and athlete selection. Post-2007, a health and lifelong sports orientation emerged, leading to the adoption of multifaceted measurement tools. The most recent updates in 2018 and beyond have culminated in the adoption of a competency-based, multidimensional assessment approach aimed at holistic student development. In conclusion, the research demonstrates that measurement and evaluation in Turkish physical education and sports have undergone a profound transformation, shifting from a discipline-oriented framework to a learner-centered approach that prioritizes the comprehensive development of the individual.

Keywords: Physical education, sports, measurement and evaluation, MEB curricula, historical development.