Diyarbakır'ın Mekansal Gelişimi ve Yeni Konut Alanları


Yalçın E., Başaran Uysal A.

1. Uluslararası Mühendislik ve Mimarlık Kongresi, İstanbul, Turkey, 16 - 17 January 2021, pp.190-202

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.190-202

Abstract

Bu bildiride, tarihi bir kent olan Diyarbakır’ın mekansal gelişimi ve bu gelişmeyi etkileyen

faktörlerin tartışılması amaçlanmaktadır. Mekansal gelişimin analizinde farklı yıllarda çekilmiş

hava fotoğraflarından ve üst ölçekli mekansal planlardan (1/100 000 ölçekli Çevre Düzeni Planı)

yararlanılmıştır. Ayrıca TUİK’in nüfus ve konut verileri analiz edilmiştir.

Bugünkü halini Bizans Döneminde aldığı bilinen 5,5 km uzunluğundaki surlar Diyarbakır’ın tarihi

çekirdeğini çevrelemektedir. Diyarbakır 19. yüzyılın sonlarına kadar surların çevrelediği bölge ile

sınırlı kalmış ve sur dışına doğru gelişme göstermesi 1930’lu yıllarda başlamıştır. Cumhuriyet

sonrası dönemde, kent sur dışına doğru gelişmeye başlamıştır. Sur dışında gelişen alanlar, öncelikli

olarak Yenişehir sonra da Bağlar ilçesidir.

1990’lı yıllardan itibaren çevresinden yoğun bir göç almaya başlayan Diyarbakır’da, 2000’li

yıllardan itibaren hızla yeni konut alanları oluşmaya başlamıştır. Göç ve yeni konut alanları

Diyarbakır’ın sosyomekansal yapısını etkilemiştir. Diğer yandan kent merkezinin yeni gelişen

konut alanlarına ve kamu yatırımlarına bağlı olarak yer değiştirdiği görülmektedir. Göç ile gelenler

kentin tarihi merkezine ve Cumhuriyet sonrası gelişen Yenişehir ve Bağlar ilçelerine yerleşirken,

orta ve üst gelir gruplarının kentin yeni gelişen alanlarına taşındığı görülmektedir. Kent 2000

sonrasında batı yönünde, Kayapınar ilçesi yönünde gelişme göstermiştir. Kentin değişen ekonomik

durumu, kültürel yapısı, hane büyüklüğü gibi etkenler mekanların, evlerin fiziksel değişimini

beraberinde getirmiştir. Kayapınar ilçesi daha önce Diyarbakır’da olmayan havuzlu, güvenlikli

siteler şeklinde yapılaşan, yüksek katlı ve lüks konutların yapıldığı, talebin arttığı bir bölge haline

gelmiştir. 2010 sonrası Kayapınar ilçesinde önemli bir konut sektörünün oluştuğu ve kent

merkezinin de bu yöne kaydığı görülmektedir. 2010-2014 yılları arasında eski merkez ilçe olan

Bağlar’da nüfus %9,16 oranında azalırken, yeni gelişen Kayapınar’da nüfus %27,36 oranında

artmıştır.

Anahtar kelimeler: sosyomekansal gelişme, konut pazarı, Diyarbakır