Kırsal Dönüşüm, Kadın Emeği ve Toplumsal Yeniden Üretim

Emek Araştırma Dergisi, cilt.17, sa.29, ss.119-136, 2026 (Hakemli Dergi)

Bu çalışma, Çanakkale/Ayvacık’taki Gülpınar ve Yukarıköy köylerinde kırsal

dönüşümün emek, bakım ve gündelik yaşam üzerindeki etkilerini karşılaştırma-

lı olarak incelemektedir. Toplumsal yeniden üretim literatürü ve Cindi Katz’ın

topografya kavramından hareketle çalışma, metalaşma, borçluluk, finansallaş-

ma ve müştereklerin çözülmesi gibi benzer makro düzeydeki süreçlerin komşu

köylerde farklı toplumsal yeniden üretim örüntüleri yarattığını ileri sürmektedir.

Araştırma, derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlem ve saha notlarına daya-

nan niteliksel alan çalışmasına dayanmaktadır.

Bulgular, Gülpınar’da piyasa ilişkilerine erken entegrasyon, turizmin geliş-

mesi ve nüfusun yaşlanmasının kırdan kopuşu hızlandırdığını; kadın emeğinin

ise pansiyon işletmeciliği, yemek hazırlama, temizlik, yaşlı ve çocuk bakımı gibi

büyük ölçüde ücretsiz bakım emeğine yöneldiğini göstermektedir. Buna karşı-

lık Yukarıköy’de piyasa ilişkilerine geç entegrasyon, 2017 depremi sonrası konut

politikaları, finansallaşma ve müşterek alanların kaybı, hayvancılığa ve halı do-

kumaya dayalı geçim kaynaklarını zayıflatmış ve kadınların işçileşme süreçlerini

hızlandırmıştır. Sonuç olarak Yukarıköy giderek barınma alanına dönüşmüş, ta-

rımsal üretim ve gelir elde etme faaliyetleri köy dışına taşınmıştır.

Makale, kırsal dönüşümün tek biçimli bir süreç olmadığını; komşu köylerde

dahi emek örgütlenmesinin ve toplumsal yeniden üretimin farklı örüntüler or-

taya çıkardığını savunmaktadır. Bu farklılıklara rağmen kadın emeği gündelik

yaşamın sürdürülmesinde merkezi önemini korumakta; hem hanelerin yeniden

üretiminin hem de kırsal yaşamın sürdürülebilirliğinin temel dayanaklarından

birini oluşturmaktadır.