Akademik Veri Yönetim Sistemi
3. Uluslararası Çayır Mera ve Yem Bitkileri Kongresi, Aydın, Türkiye, 12 - 14 Eylül 2025, cilt.1, sa.1, ss.133-146, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışma,
şeker sorgumu (Sorghum bicolor L. Moench) ve sorgum × sudanotu melezlerinde (Sorghum
bicolor × Sorghum sudanense) farklı biçim yüksekliklerinin verim ve morfolojik
özelliklere etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2019–2020
yıllarında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme
alanında, bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak
gerçekleştirilmiştir. Denemede bitkiler 30, 60, 90, 120, 150 cm ve fizyolojik
olgunluk dönemine ulaştıklarında toprak seviyesinden 15 cm anız yüksekliği
kalacak şekilde hasat edilmiştir. Bir yetiştirme döneminde yapılan biçim
sayıları 30, 60, 90, 120, 150 cm ve fizyolojik olum dönemlerinde sırasıyla 6,
5, 4, 3, 2 ve 1 kez hasat edilmiştir. Araştırmada yeşil ot verimi, kuru ot
verimi, kuru madde oranı, bitki başına yaş ve kuru kök ağırlıkları ile kök kuru
madde oranları incelenmiştir. Yürütülen bu çalışmanın sonucunda biçim
yüksekliği, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, toprak üstü kuru madde oranı, yaş
kök verimi, kuru kök verimi ve kök kuru madde oranı üzerinde istatistiksel
olarak önemli farklılıklar oluşturmuştur (P<0,001). İki yıllık ortalamalar
dikkate alındığında, en yüksek yeşil ot verimi 8679,6 kg/da ile M81-E şeker
sorgumunda, en düşük ise 6584,6 kg/da ile Topper-76 çeşidinde elde edilmiştir.
Kuru ot veriminde fizyolojik olum dönemi öne çıkmış ve M81-E 4071,1 kg/da ile
en yüksek değeri sağlamıştır. Kuru madde oranı, biçim yüksekliği arttıkça artış
göstermiş ve fizyolojik olumda %36,54’e ulaşmıştır. Kök özelliklerinde şeker
sorgumu çeşitleri daha yüksek yaş ve kuru kök verimleriyle dikkat çekmiş,
fizyolojik olum döneminde kök kuru madde oranı %42,04’e ulaşmıştır. Sonuç
olarak, şeker sorgumu ve sorgum × sudanotu melezleri kaba yem açığının
kapatılmasında önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak yem kalitesi ve sindirilebilirlik
dikkate alındığında, üreticiler için en uygun biçim yüksekliğinin 90–120 cm
aralığında olduğu belirlenmiştir. Kuru madde birikimi ve kök veriminin
artırılması amacıyla fizyolojik oluma yakın biçimler de değerlendirilebilir.
Çalışma, sürdürülebilir yem bitkileri üretiminde çeşit ve biçim yüksekliği
etkileşimine dayalı yönetim stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini ortaya
koymaktadır.