Research Information System
Usul İslam Araştırmaları, no.44, pp.1-35, 2025 (TRDizin)
Bu
çalışmanın konusu Câhiliye devri Arap şiirinde hac ritüeli uygulamalarının izleridir.
Problemi ise Câhiliye devri Arap şiirinde ulaşılabilen beyitler çerçevesinde
dönemin Arap toplumundaki hac uygulamasının sorgulanmasıdır. Çalışma konusu
beyitler, Câhiliye devri Arap toplumunda hac yolculuğunu, sosyal
etkinliklerini, ritüellerini ve geleneklerini yakından tanımak bakımından önem
arz etmektedir. Her ne kadar Câhiliye
devri Arap toplumunda hac olgusuyla ilgili bazı çalışmalar yapılmış olsa da söz
konusu çalışmaların tabiatı gereği dönemin hac olgusu farklı zaviyelerden
incelenmiştir. Çalışmamızı ayrıcalıklı kılan husus, döneme ait ulaşılabilen şiirlerden
hareketle hac ibadetinin ziyaret güzergâhları, güzergâhlardaki panayırlarda
düzenlenen sosyal etkinlikler, hac yolculuğu, Beytullah’ın güvenli yer olması,
hac ibadeti sırasında günahlardan sakınma, Beytullah’ı çıplak tavaf etme, anıt
mezarlar gibi kutsal sayılan yerleri özel giysilerle tavaf etme ve Arafat’ta
düzeni sağlama türünden beyitlere yansıtılan bilgi kırıntıları ve ince
detaylardır. Konunun sağlıklı anlaşılmasını
sağlamak amacıyla öncelikle hac kavramı, İslâm öncesi eski devirlerde hac
ibadeti ve Câhiliye devrinde hac ibadeti hakkında özet bilgiler verilmiştir. Çalışmada
nitel yöntem tekniklerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmada sona
gelindiğinde varılan tespitler Sonuç bölümünde toparlanmıştır.