Polikistik over sendromunda depresif semptomlar: işlevsel olmayan tutumların ve olumsuz otomatik düşüncelerin rolü

Creative Commons License

Ertekin H., ÇETİNER İ. A., DURAN N., Beyazit F.

Anatolian Current Medical Journal, cilt.8, sa.1, ss.116-122, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS), duygudurum bozuklukları riskinin artmasıyla ilişkilidir; ancak bu ilişkinin altında yatan bilişsel mekanizmalar yeterince anlaşılmamıştır. Depresyonun temel bilişsel yapılarını oluşturan disfonksiyonel tutumlar (DT) ve negatif otomatik düşünceler (NOD), PKOS popülasyonlarında sistematik olarak incelenmemiştir. Bu çalışma, PKOS'lu kadınlarda DT ve NOD'nin depresif ve anksiyete semptomları üzerindeki etkisini sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırarak araştırmayı amaçlamıştır. Yöntem: Bu kesitsel vaka-kontrol çalışmasına Rotterdam kriterlerine göre PKOS tanısı konmuş premenopozal kadınlar ve bu katılımcılarla yaşları eşleştirilmiş sağlıklı kontroller dahil edildi. Katılımcılara Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), Disfonksiyonel Tutum Ölçeği (DTÖ) ve Otomatik Düşünceler Anketi (ODA) uygulandı. Sosyodemografik değişkenler kaydedildi. Gruplar arası farklılıklar ve bilişsel yapı ile duygusal semptomlar arasındaki korelasyonlar uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi. Sonuç: PKOS'lu kadınlarda, kontrol grubuna kıyasla önemli ölçüde daha yüksek depresyon, anksiyete ve toplam HADÖ puanları saptandı (tümü p≤0,01). Ayrıca, önemli ölçüde daha yüksek ODA puanları (p=0,03), daha yüksek DTÖ toplam puanları (p≤0,01) ve daha yüksek DTÖ mükemmeliyetçilik alt ölçek puanları (p=0,025) saptandı. NOD, HADÖ depresyon, anksiyete ve toplam puanları ile pozitif korelasyon gösterdi (tümü p≤0,01). NOD ayrıca DTÖ toplam (p≤0,01) ve DTÖ mükemmeliyetçilik alt ölçek puanları (p≤0,01) ile de pozitif ilişkiliydi. Benzer şekilde, DT da PKOS grubundaki depresif ve anksiyete semptomları ile güçlü pozitif korelasyon gösterdi. Ek olarak, PKOS'lu kadınlar, sağlıklı kontrollere kıyasla önemli ölçüde daha yüksek BKI ve daha düşük eğitim düzeyine sahipti, bu da eşzamanlı metabolik ve sosyoekonomik zayıflığı göstermektedir. Ancak, regresyon analizinde HADÖ toplam puanlarını bağımsız olarak öngören tek bir bilişsel değişken bulunmamıştır. Sonuç: NOD ve DT, PKOS'lu kadınlarda belirgin şekilde yüksektir ve depresif semptomların şiddeti ile güçlü bir şekilde ilişkilidir. Daha yüksek BKI ve daha düşük sosyoekonomik göstergelerle birlikte, bu bilişsel duyarlılıklar entegre bir biyopsikososyal yaklaşımın gerekliliğini vurgulamaktadır. Bilişsel çarpıtmalar, bilişsel davranışçı terapi temelli müdahalelerin potansiyel değerini vurgulamaktadır.
Aims: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is associated with an elevated risk of mood disturbances; however, the cognitive mechanisms underlying this relationship remain insufficiently understood. Dysfunctional attitudes (DA) and negative automatic thoughts (NAT), which constitute the core cognitive structures of depression, have not been systematically examined in PCOS populations. This study aimed to investigate the influence of DA and NAT on depressive and anxiety symptoms in women with PCOS compared with healthy controls. Methods: This cross-sectional case–control study included premenopausal women diagnosed with PCOS according to the Rotterdam criteria and age-matched healthy controls. Participants completed the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), the Dysfunctional Attitudes Scale (DAS), and the Automatic Thoughts Questionnaire (ATQ). Sociodemographic variables were recorded. Group differences and correlations between cognitive constructs and affective symptoms were analyzed using appropriate statistical procedures. Results: Women with PCOS exhibited significantly higher depression, anxiety, and total HADS scores compared with controls (all p≤0.01). They also demonstrated significantly higher ATQ scores (p=0.03), higher DAS total scores (p=0.025), and higher DAS perfectionism subscale scores (p≤0.01). ATQ were positively correlated with HADS depression, anxiety, and total scores (all p≤0.01). ATQ were also positively associated with both DAS total (p≤0.01) and DAS perfectionism subscale scores (p≤0.01). Similarly, DA showed strong positive correlations with depressive and anxiety symptoms in the PCOS group. Additionally, women with PCOS had significantly higher BMI and lower educational attainment compared with healthy controls, indicating concurrent metabolic and socioeconomic vulnerability. However, no single cognitive variable independently predicted HADS total scores in regression analysis. Conclusion: NAT and DA are markedly elevated in women with PCOS and strongly associated with depressive symptom severity. Along with higher BMI and lower socioeconomic indicators, these cognitive vulnerabilities highlight the need for an integrated biopsychosocial approach. Cognitive distortions may represent modifiable therapeutic targets, underscoring the potential value of CBT-based interventions in this high-risk group.