TANZİMAT SONRASI FIKIH VE MEDRESELERDE DEĞİŞİM OLGUSU


Akın A.

AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD), cilt.8, sa.2, ss.174-209, 2021 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 8 Konu: 2
  • Basım Tarihi: 2021
  • Dergi Adı: AVRASYA SOSYAL VE EKONOMİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (ASEAD)
  • Sayfa Sayıları: ss.174-209

Özet

Tanzimat Dönemi’nde başlayan ve hızla devam eden modernleşme süreci, bugünkü mevcut hukuk sisteminin zeminini hazırladığı gibi bugün var olduğu bilinen, felsefî, ictimaî, idarî problemlerinin çoğunun da kökenini oluşturmuştur. Çalışmanın itici gücü olan bu cümle, hukuk tarihi içinde değişim bağlamında bir İslam fıkıh ve eğitim olgusu oluşturma arzusuna sevk eden başlıca motif oldu. Bu anlamda dönemin iyi bilinmesinin, güncel hukuk sistemindeki problemlere reaksiyon göstermekten öte, bu problemlerin çözümüne katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada, yapılmaması gereken yanlışların, yapılan ve yaşananlardan çok olduğu bir tarihsel fon üzerinde, İslam fıkıh sisteminin değişim olgusuyla eş zamanlı olarak hangi safahatı takip ettiğini belirlememek amacı güdüldü. Özellikle ıslahatlara ağırlık verilerek dönemin İslam fıkıh felsefesi ve zihniyeti hakkında bir anlayış oluşturulmak istendi. Araştırmada “tarihi araştırma yöntemi” kullanıldı. Bu yöntemle araştırmanın konusunu oluşturan dönemi eleştirel bir gözle inceleyip, dönemin doğru analiz ve sentezini yaparak bilgi üretmek ve konuyu anlamlı hale getirmek amaçlandı. Konu ile ilgili elde edilen tüm veriler imkânlar ölçüsünde eleştiri yöntemiyle analiz edilmeye çalışıldı. Günümüz hukuk problemlerinin doğru analizi, Osmanlı’nın son devrinde gerçekleştirilen hukuk ve fıkıh sisteminin objektif olarak yorumlanmasına muhtaçtır. Günümüzün medeni ve muasır şartlarına uygun yaşanmak isteniliyorsa, milli vicdanda yer edinen örf ve adetlere azami derecede önem verilmeli, ülkemizin kültürel kodlarıyla uyum sağlayamayan ecnebi hukuk mevzuatı gözden geçirilmelidir. 

The modernization process, which started in the Tanzimat period and continued rapidly, laid the groundwork for the current legal system, as well as the root of many of the philosophical, social and administrative problems known to exist today. This sentence, which is the driving force of the study, was the main motive that prompted the desire to create an Islamic fiqh and education phenomenon in the context of change in the history of law. In this sense, it is thought that knowing the period well will contribute to the solution of these problems rather than reacting to the problems in the current legal system. In this study, it was aimed to determine which phase the Islamic fiqh system followed simultaneously with the phenomenon of change, on a historical background where the mistakes that should not be done are more than what has been done and experienced. It was aimed to create understanding of the Islamic fiqh philosophy and mentality of the period, with particular emphasis on reforms. The “historical research method” was used in the research. With this method, it was aimed to analyze the period that constitutes the subject of the study with a critical eye and to produce information and make the subject meaningful by making the correct analysis and synthesis of the period. All the data obtained on the subject were tried to be analyzed with the method of criticism to the extent possible. The correct analysis of today’s legal problems needs an objective interpretation of the legal and fiqh system realized in the last period of the Ottoman Empire. If it is desired to live in accordance with today’s civil and contemporary conditions, the customs and traditions that take place in the national conscience should be given utmost importance, and the foreign law legislation that does not comply with the cultural codes of our country must reviewed.