Çanakkale Sulak Alanlarında Habitat Parçalanmaları ve Ekosistem Kırılganlığı
Türkiye'de Antroposen Çağında Sulak Alanlarda Ekolojik Riskler Çalıştayı, Çanakkale, Türkiye, 22 - 24 Ekim 2026, ss.34, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Çanakkale
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.34
- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Sulak alanlar, yüksek biyoçeşitlilik barındıran ve doğal su döngülerini dengeleyen kritik ekosistemler olmalarına rağmen, artan insanfaaliyetleri nedeniyle hızla daralmaktadır. Bu çalışma, Çanakkale ili sınırlarındaki kıyı ve iç sulak alanların maruz kaldığı arazi kullanımçatışmalarını ve bu baskıların floristik kompozisyon ile ekosistem kırılganlığı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmada, geçmiştengünümüze uzanan idari kararların, tarımsal politikaların ve sektörel yatırımların doğal habitatları nasıl tahrip ettiği yedi farklı vaka alanıüzerinden değerlendirilmiştir. Bu kapsamda; 1950'lerde tarım amaçlı kurutulan Acı Ece Gölü'ndeki tarihsel değişimin güncel tuzlanmaproblemleriyle ilişkisi ve Umurbey Çorağı'ndaki imar izinlerinin mevsimsel su döngülerinin hesaba katılmadan uygulanmasının sonuçları elealınmıştır. Ayrıca, Kavak Deltası'nda çeltik tarımı kaynaklı agrokimyasal kirlilik (pestisit veya herbisit baskısı), Biga Çayı Deltası'nda katı atıktesislerinin yarattığı toksisite ile Atikhisar Barajı ve Araplar Boğazı çevresindeki madencilik faaliyetleri incelenmiştir. Gökçeada Lagünü'ndekikontrolsüz yeraltı suyu çekimi ile Saros Körfezi'ndeki altyapı projeleri habitat bölünmesi bağlamında tartışılırken; Ayvacık-Tuzla Çayıçevresindeki jeotermal enerji (JES) yatırımlarının yarattığı termal kirlilik ve jeokimyasal değişimlerin hassas flora üzerindeki yıkıcı etkilerinedikkat çekilmiştir. Çalışmanın bulguları, sulak alan florasındaki alan kayıplarının tek bir nedene bağlı olmadığını; tarımsal yoğunlaşma,endüstriyel kirlilik, hatalı su yönetimi ve enerji yatırımlarının birleşerek kümülatif bir ekolojik çöküş yarattığını göstermektedir. Gökçeadaörneğinde görüldüğü üzere, mevcut koruma statüleri sahadaki tahribatı önlemede yetersiz kalmaktadır. Çanakkale sulak alanlarınınkorunması için parçalı yasal mevzuatlar yerine, alanların doğal su rejimlerini ve ekolojik dinamiklerini merkeze alan bütüncül bir ekosistemyönetimine geçilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Although wetlands are critical ecosystems that support high biodiversity and regulate natural water cycles, they are rapidly deterioratingdue to intensifying anthropogenic pressures. This study examines the land-use conflicts threatening coastal and inland wetlands withinÇanakkale province, alongside the subsequent impacts of these pressures on floristic composition and ecosystem vulnerability. Throughseven distinct case studies, the research evaluates how historical and contemporary administrative decisions, agricultural policies, andsectoral investments have degraded natural habitats.In this context, the study addresses the relationship between contemporary salinization issues and the historical drainage of Lake Acı Ecefor agriculture in the 1950s, as well as the ecological consequences of issuing zoning permits in the Umurbey Saltpan without regard forseasonal water cycles. Furthermore, it investigates agrochemical pollution (pesticide and herbicide drift) driven by rice cultivation in theKavak Delta, toxicity generated by solid waste facilities in the Biga Stream Delta, and the impacts of mining activities around the AtikhisarDam and Araplar Gorge. Unregulated groundwater extraction in the Gökçeada Lagoon and infrastructure projects in the Gulf of Saros arediscussed within the framework of habitat fragmentation. Additionally, the study highlights the destructive effects of thermal pollution andgeochemical alterations stemming from geothermal energy investments around the Ayvacık-Tuzla Stream on sensitive flora.The findings demonstrate that spatial losses in wetland flora are not attributable to a single cause; rather, agricultural intensification,industrial pollution, mismanagement of water resources, and energy investments converge to drive a cumulative ecological collapse. Asevidenced by the Gökçeada case, existing conservation statuses remain inadequate in preventing on the ground habitat degradation.Ultimately, the study emphasizes that safeguarding Çanakkale’s wetlands requires a transition from fragmented legal frameworks toward aholistic ecosystem management approach that prioritizes the natural water regimes and ecological dynamics of these habitats.