Çanakkale’de Kamusal Alanlarda Yer Alan Heykellerin Araştırılması

Kızılaslan M. A., Güner B., Arslan D., Harman M.

IJHAR : INTERNATIONAL JOURNAL OF HUMANITIES AND ART RESEARCH, cilt.10, sa.4, ss.485-504, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

Modern şehirlerde kamusal alanlar toplumun bir araya geldiği, vakit geçirdiği ve sosyalleştiği önemli mekânlar arasında yer

almaktadır. Böylesine önem arz eden bu alanların tasarımı da söz konusu işlevleri yerine getirecek biçimde yapılmaktadır.

Özellikle 20. yüzyıldan itibaren rölyef ve heykeller kamusal alanlarda sıklıkla karşılaşılan öğelerdir. Bu öğeler arasında kent

içerisinde bulunan anıtsal olmayan heykeller insanların dikkatini çekmektedir. Türkiye’de 1970 sonrası kamusal alanlarda

görünürlüğü artan söz konusu heykellerin benzer örnekleri Çanakkale kent sınırları içerisinde de yer almaktadır. Taş, mermer,

metal gibi değişik malzemelerle, farklı boyutlarda üretilen heykeller hakkında bilgi sahibi olmak kent sakinlerinin ve

ziyaretçilerinin talep edebileceği nitelikte bilgiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle sanatçıları, konumlandırıldıkları

yerler, konuları, üretim tarihleri gibi temel özellikleri bile bilinmeyen heykellerin aydınlatılması önem arz etmektedir. Bu

çalışmada, saha araştırması, kütüphane ve dijital kaynak taraması, görüşme yöntemleri ile Çanakkale kent sınırları içerisinde

kalan ve anıtsal olmayan heykellere ait bilgiler elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında söz konusu heykellerin coğrafi bilgi

sistemi üzerinden haritalandırılması, bu harita üzerine toplu bir envanterinin oluşturulması ve literatüre kazandırılması, dijital

ortama aktarılan bilgilerin kentlilere ve bu alanda çalışmak isteyenlere ulaştırılması amaçlanmaktadır. Araştırma, saha

çalışmaları, kütüphane ve dijital kaynak taramaları, sanatçılarla yapılan görüşmeler ve coğrafi bilgi sistemi teknolojisi

kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma kapsamında 20 anıtsal olmayan heykel tespit edilmiş, konumları belirlenmiş ve sanatçı,

yapım yılı, malzeme gibi temel bilgiler toplanması amaçlanmıştır. Bulgular, Çanakkale’de bu tür heykellere dair resmi bir katalogun veya envanterin bulunmadığını göstermiştir.