Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türkiye Ulusal Jeodezi Komisyonu (TUJK) XXIV. Sempozyumu, İzmir, Türkiye, 5 - 08 Kasım 2025, cilt.1, sa.1, ss.1, (Özet Bildiri)
Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından tarım arazilerinin fiziki bütünlüğünün korunması ve olası yüzey deformasyonlarının izlenmesi, arazi yönetimi ile doğal kaynakların etkin planlanması bakımından büyük önem taşımaktadır. Yüzey deformasyonlarının oluşumunda; yer altı suyu rezervlerinin aşırı kullanımı, sulama rejimlerindeki düzensizlikler, mevsimsel toprak nemi değişimleri ve bölgenin tektonik özellikleri gibi faktörler rol oynamaktadır. Bu etkiler zaman içerisinde çökme veya yükselme hareketi şeklinde yüzey deformasyonlarına neden olmaktadır. Bu çalışmada, Şanlıurfa iline bağlı Harran Ovası’ndaki tarımsal alanlarda meydana gelen yüzey deformasyonları, InSAR (Interferometric Synthetic Aperture Radar) tabanlı Small Baseline Subset (SBAS) yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve zaman serisi analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, 2020–2025 yılları arasına ait Sentinel-1 SAR uydu görüntülerinden oluşan toplam 330 veri seti kullanılmıştır. SBAS yöntemi aracılığıyla kısa baz uzunluklarına sahip interferogramlar oluşturularak bölgedeki yüzey hareketlerinin milimetre düzeyinde sürekli izlenmesi sağlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, tarım arazilerinde belirlenen pilot bölgelerde yıllık ortalama –25 mm’lik bir yüzey deformasyon hızının bulunduğunu göstermektedir. Zaman serisi analizleri, söz konusu deformasyonların özellikle 2022 yılında belirginleşen sürekli çökme eğilimiyle ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Ovanın kuzey–güney doğrultusunda yapılan analizlerde, orta kesimlerde deformasyonun daha yoğun olduğu; kuzey ve güney bölgelerde ise daha stabil bir davranış sergilendiği belirlenmiştir. Ayrıca, 2023 yılında meydana gelen Kahramanmaraş merkezli 7.8 Mw ve 7.6 Mw depremleri sonrasında bölgede co-sismik hareketlere bağlı yüzey çökmelerinin meydana geldiği tespit edilmiştir. Deformasyon süreçlerinin mevsimsel etkiler ve sulama düzenleriyle bağlantılı olabileceği değerlendirilmiştir. Genel olarak, bölgenin düzenli bir yüzey hareketine maruz kaldığı sonucuna varılmıştır. Bu bulgular, tarım arazilerinin sürdürülebilir yönetimi ve verimli kullanımı açısından InSAR temelli izleme yöntemlerinin etkili bir şekilde kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.
The preservation of the physical integrity of agricultural land and the monitoring of potential surface deformations are of great importance for the sustainability of agricultural production, land management, and the effective planning of natural resources. Factors such as excessive use of groundwater reserves, irregularities in irrigation regimes, seasonal changes in soil moisture, and the tectonic characteristics of the region play a role in the formation of surface deformations. These effects cause surface movements in the form of subsidence or uplift over time. In this study, surface deformations occurring in agricultural areas in the Harran Plain, located in the province of Şanlıurfa, were determined using the Small Baseline Subset (SBAS) method based on InSAR (Interferometric Synthetic Aperture Radar), and a time series analysis was performed. Within the scope of the study, a total of 330 datasets consisting of Sentinel-1 SAR images from 2020–2025 were used. Interferograms with short baseline lengths were generated using the SBAS method, enabling continuous monitoring of surface movements in the region at the millimeter level. The results obtained indicate that there is an average annual deformation rate of -25 mm in the pilot areas identified in agricultural lands. Time series analyses have revealed that these deformations are associated with a continuous subsidence trend that became particularly pronounced in 2022. Analysis conducted along the north–south axis of the plain revealed that deformation was more intense in the central sections, while the northern and southern regions exhibited more stable behavior. Additionally, following the 7.8 Mw and 7.6 Mw earthquakes centered in Kahramanmaraş in 2023, surface subsidence associated with co-seismic movements was observed in the region. It has been assessed that deformation processes may be related to seasonal effects and irrigation patterns. In general, it has been concluded that the region is subject to regular surface movement. These findings demonstrate that InSAR-based monitoring methods can be effectively used for the sustainable management and efficient use of agricultural land.