Akademik Veri Yönetim Sistemi
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi (SOSGÜZ), cilt.7, sa.18, ss.179-201, 2025 (Hakemli Dergi)
Bu çalışma, Eros–Psyche mitinin sanat tarihindeki temsillerini, Sternberg’in Üçgen Aşk Kuramı, Sosyal Kimlik ve Sosyal Karşılaştırma yaklaşımları, merak psikolojisi ve Freud’un Eros/Thanatos çerçevesiyle birlikte okuyarak; aşk, merak, kıskançlık ve ölümsüzlük temalarının sanatsal imgeler aracılığıyla nasıl kurulduğunu incelemektedir. 1517–1908 arasında üretilmiş 23 eser seçilmiş; bu eserler “aşkın ilk kıvılcımı”, “evlilik ve ruhsal birleşme”, “merak–ihanet–kayıp–arayış”, “ölümsüzlük ve ruhun yüceltilmesi” ve “genel aşk/sarılma/tutku” temaları altında ikonografik, biçimsel ve psikolojik/sosyal kimlik analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, özellikle RokokoNeoklasik eksende evlilik/ruhsal birleşme ve ölümsüzlük ikonografisinin belirginleştiğini; merak ve sınır ihlali sahnelerinin bilgi arayışı–güven dengesi ile gruplar arası geçiş/aidiyet gerilimini görünür kıldığını; kıskançlık ve haset anlatılarının ise sosyal karşılaştırma dinamikleriyle eşleştiğini göstermektedir. Dönem estetikleri imgelerin psikolojik tonunu dönüştürür: Barok dramatik gerilim ve kırılganlığı, Neoklasik ölçülülük ve karşılıklılığı, 19. yüzyıl sonu–20. yüzyıl başı yorumları ise içsel dönüşüm ve bireyselleşmeyi öne çıkarır. Sonuçta Eros–Psyche temsilleri, aşkı yalnızca romantik bir duygu değil, sınavlarla olgunlaşan bir kimlik dönüşümü ve toplumsal kabul süreci olarak kurar; sınavların ardından gelen ruhsal bütünleşme/ölümsüzlük motifi, aşkın yaratıcı (Eros) gücünü sanatsal ve psikolojik düzeyde doğrular.
This study examines the representations of the Eros–Psyche myth in art history through a psychological lens— integrating Sternberg’s Triangular Theory of Love, Social Identity and Social Comparison theories, curiosity research, and Freud’s Eros/Thanatos framework—to trace how love, curiosity, jealousy, and immortality are constructed through visual imagery. A corpus of 23 works dating from 1517 to 1908 is analyzed across five thematic clusters: “the first spark of love,” “marriage and spiritual union,” “curiosity–betrayal–loss–quest,” “immortality and the exaltation of the soul,” and “general love/embrace/passion,” using combined iconographic, formal, and psychological/social-identity methods. Findings indicate a concentration in the Rococo–Neoclassical axis where marriage/spiritual union and immortality iconographies become prominent; scenes of curiosity and boundary transgression visualize the tension between epistemic desire and trust, as well as intergroup transition/belonging; and narratives of jealousy align with social comparison dynamics. Period aesthetics modulate the psychological tenor of images: the Baroque foregrounds dramatic tension and fragility, the Neoclassical emphasizes measure and reciprocity, while late-19th/early-20th-century readings highlight inner transformation and individuation. Overall, Eros–Psyche representations construct love not merely as romance but as a trial-laden