Dactylorhiza romana (Sebast.) Soó subsp. romana: Sepal ve brakte morfometrisi

Creative Commons License

Bakır A., ŞENEL G., Şeker Ş. S., AKBULUT m. k.

Anatolian Journal of Botany, cilt.10, sa.0, ss.15-22, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, salep üretiminde kullanılan dimorfik (pembe ve sarı çiçekli) Dactylorhiza romana subsp. romana örneklerinin sepal ve brakte morfolojisini klasik ve geometrik morfometrik yöntemlerle karşılaştırmayı amaçlamıştır. Klasik morfometrik analizlerde üç farklı lokaliteden toplanmış çiçek parçalarının alanı, çevresi, en-boy oranı, dairesellik ve sağlamlık gibi ölçütler incelenmiş; grup içi farklılıklar varyans analizi (ANOVA) ve diskriminant analizi ile değerlendirilmiştir. Geometrik morfometrik yöntemde homolog yer işaretleri aracılığıyla şekil analizleri yapılmış; procrustes analizi, temel bileşenler analizi (PCA), diskriminant analizi ve regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Samsun örneklerinin Çanakkale ve Bolu gruplarından belirgin biçimde ayrıldığını, Bolu’nun ise geçiş bölgesi özelliği sergilediğini göstermiştir. Ayrıca bu çiçek yapılarının morfometrik özelliklerinin lokaliteler arasında ayrımda etkili olmasına rağmen dimorfik bireylerde anlamlı morfolojik varyasyon belirlenmemiştir. Dimorfik örnekler arasındaki farklılaşmanın genetik nedenlerden kaynaklandığı düşünülmüştür.
This study aimed to compare the morphology of the sepal, and bract of dimorphic (pink and pale yellow-flowered) Dactylorhiza romana subsp. romana specimens used in salep production using classical and geometric morphometric methods. In classical morphometric analyses, criteria such as area, perimeter, aspect ratio, circularity, and solidity of flower parts collected from three different localities were examined; within-group differences were evaluated using analysis of variance (ANOVA) and discriminant analysis. In the geometric morphometric method, shape analyses were performed using homologous landmarks; procrustes analysis, principal component analysis (PCA), discriminant analysis, and regression analysis were performed. The findings showed that the Samsun specimens were distinctly different from the Çanakkale and Bolu groups, while Bolu exhibited transitional region characteristics. Furthermore, although the morphometric characteristics of these flower structures were effective in distinguishing between localities, no significant morphological variation was determined in dimorphic individuals. The differentiation between dimorphic specimens was thought to be due to genetic reasons.