Soğuk Savaş döneminin afiş sanatına yansımaları: Polonya Afiş Okulu
JOURNAL OF ARTS, cilt.9, ss.1-23, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 9
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.31566/arts.3191
- Dergi Adı: JOURNAL OF ARTS
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Copernicus, Root Indexing, Asos İndeks, European Reference Index for the Humanities and Social Science (ERIH PLUS)
- Sayfa Sayıları: ss.1-23
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırma makalesi, afiş sanatında özgün ve evrensel anlatım biçimleriyle öne çıkan görsel bir dilin doğduğu Polonya Afiş Okulu’nun Soğuk Savaş döneminde geçirdiği sürece ve bunun yansımalarına odaklanmaktadır. Polonya, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde jeopolitik konumu gereği Soğuk Savaştan derinden etkilenmiştir. Komünist Blok’un lokomotifi Sovyetler Birliği’nin etki alanında yer alan Polonya, bu dönemde başta ekonomik ve kültürel olmak üzere bir dizi sorunla yüzleşmiştir. Polonya’nın baskı rejimi altında geliştirdiği toplumsal reaksiyonunun önemli bir temsilcisi olan ve bir grup sanatçının bir araya gelmesiyle oluşan Polonya Afiş Okulu; Sovyetlerin kontrolü altında, kendi bağımsızlıklarını kazanma isteğiyle ulusal bir kimlik yaratmış ve bütün dünyayı etkisi altına alan bir fenomenin doğmasını sağlamıştır. Sanatçılar, afişlerinde sansür engeline takılmamak için, anlatılmak istenen mesajı doğrudan aktarmak yerine, metafor, hiciv ve görsel retoriği kullanarak çoğu zaman mizahi bir yolla izleyiciye ulaştırmışlardır. Henryk Tomaszewski, Jozef Mroszczak ve Tadeusz Trepkowski gibi isimler okulun kurucuları olarak, bu ekole yön veren isimler olmuşlardır. Çalışma kapsamında, afişin altın çağı olarak nitelendirilen 1950’li yıllarda ortaya çıkan Polonya Afiş Okulu sanatçılarından 100’ü aşkın sanatçı arasından, araştırmacının seçkisi olarak öne çıkan 14 sanatçı incelenmektedir. Bu çalışma, Soğuk Savaş döneminde grafik ve sanat ortamına yön vermiş bir ekol olan Polonya Afiş Okulu’ndaki usta sanatçıların, afiş tasarımlarında kullandıkları metafor ve görsel retoriği incelemeye ve aktarmaya odaklanmaktadır.
This research paper focuses on the Polish Poster School, a visual language characterized by original and universal forms of expression in poster art, and its development and reflections during the Cold War. Due to its geopolitical location in the post-World War II era, Poland was deeply affected by the Cold War. Located within the sphere of influence of the Soviet Union, the driving force of the communist bloc, Poland faced a series of problems during this period, primarily economic and cultural. The Polish Poster School, a significant representative of the social reaction developed under the oppressive regime in Poland, and formed by a group of artists, created a national identity under Soviet control, driven by a desire for independence, and gave rise to a phenomenon that influenced the entire world. To avoid censorship, the artists, instead of directly conveying their intended message, often used metaphor, satire, and visual rhetoric, reaching the viewer in a humorous way. Figures such as Henryk Tomaszewski, Jozef Mroszczak, and Tadeusz Trepkowski were among the founders of the school and its guiding figures. This study examines 14 artists selected by the researcher from among more than 100 artists of the Polish Poster School, which emerged in the 1950s, considered the golden age of poster design. The study focuses on examining and conveying the metaphors and visual rhetoric used in poster designs by master artists of the Polish Poster School, a school that shaped the graphic and art scene during the Cold War.