Beliren Yetişkinlerin İlişkisel Saldırganlığa İlişkin Ahlâkî Değerlendirmeleri

Creative Commons License

erzi s.

Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, cilt.16, sa.1/30, ss.319-340, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, ahlâkî alan kuramı temelinde ahlâkî muhakeme, ahlâkî çözülme ve beliren yetişkinlerin ilişkisel saldırganlığı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışmaya, kadınlar (N = 246) ve erkekler (N = 51) olmak üzere toplamda 297 lisans öğrencisi katılmıştır. Erkeklerin yaş aralığı 19-25 (M= 21,98, SS = 1,81); kadınların yaş aralığı 19-26’dır (M = 21,39, SS = 1,49). Katılımcılar anketi çevrimiçi olarak doldurmuşlardır. Katılımcılar sırasıyla demografik bilgi formunu, yazar tarafından oluşturulan ahlâkî muhakeme senaryolarını ve sorularını, Ahlâkî Çözülme Ölçeği’ni ve Arkadaşlıklarda İlişkisel Saldırganlık Ölçekleri’ni yanıtlamışlardır. Geleneksel muhakeme kurmanın yüksek düzeyleri, ahlâkî çözülme ve ilişkisel saldırganlıkla ilişkili bulunmuştur. Ancak sosyal dışlanma ve dedikoduyu içeren ahlâkî muhakeme senaryoları, ahlâkî çözülme ve ilişkisel saldırganlık ile anlamlı bir şekilde ilişkili bulunmamıştır. Sırların paylaşılması, vandalizm ve hırsızlıkla ilgili diğer senaryolardan elde edilen geleneksel muhakeme puanları önemli ölçüde ilişkisel saldırganlık ve ahlâkî çözülme ile ilişkili bulunmuştur. Üstelik ahlâkî çözülme, geleneksel muhakeme kurma ve ilişkisel saldırganlık arasındaki ilişkiye aracılık etmiştir. Bu çalışmanın bulguları, beliren yetişkinlerin ahlâkî akıl yürütmelerinin ilişkisel saldırganlıkla ilişkili olduğunu ancak ahlâkî çözülmenin, muhakemeye kıyasla ilişkisel saldırganlık üzerinde daha anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın sonuçları ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.
The present study explored the relationship between moral reasoning in terms of social domain theory, moral disengagement and relational aggression among emerging adults.Women (N = 246) and men (N = 51) were recruited from undergraduate students. Men (Mage = 21.98, SD = 1.81) were aged 19–25 years, and women (Mage = 21.39, SD = 1.49) were aged 19–26 years. Participants completed the survey online. Participants completed demographic information form, author-generated measures of moral reasoning scenarios and related questions, the Moral Disengagement and Relational Aggression in Friendships scales respectively. Higher levels of conventional reasoning were related to moral disengagement and relational aggression. However, two of the moral reasoning scenarios, the scenarios involving social exclusion and gossip were not significantly correlated with moral disengagement and relational aggression. The conventional reasoning scores derived from the other scenarios about sharing secrets, vandalism, and theft were significantly correlated with moral disengagement and relational aggression. Moreover, moral disengagement mediated the relationship between conventional reasoning and relational aggression. The findings of the present study suggest that emerging adults’ moral reasoning was related to relational aggression, but moral disengagement had a more significant effect on relational aggression in comparison to reasoning. Results of the present study were discussed in light of relevant literature.