STK ve Bütçe Savunuculuğu: Vatandaş Bütçe Rehberi Perspektifinden Türkiye Değerlendirmesi
III.Uluslararası Sosyal, Siyasal ve Mali Araştırmalar Kongresi - III. International Congress of Social, Political and Financial Researches, Diyarbakır, Türkiye, 7 - 08 Ekim 2025, ss.150-151, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Diyarbakır
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.150-151
- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Savunuculuk en temel anlatımla, STK’ların politika belirleme noktasında bir kamu politikasını etkileme ya da ona yön verme inisiyatifidir. Savunuculuk faaliyetlerinin karar vericileri etkilemesi açısından değerlendirildiğinde bir baskı aracı ya da yöntemi olarak görülebilmektedir. Bu yönüyle savunuculuk faaliyetleri STK’ların temel araçlarının başında gelmektedir. Bütçe savunuculuğu ise kamu bütçesine yön verebilme ve temel mali politikaları değiştirebilme amacıyla ortaya çıkan bir faaliyettir. Bu alanda faaliyet gösteren STK’lar ve baskı grupları özellikle TBMM’de görüşülen mali yıl bütçesine sirayet edebilecek çeşitli politikalar öne sürebilmektedir. STK’ların mevcut politikaları değiştirme kabiliyeti ve amacıyla birlikte siyasi bir aktör olduğu kabul edilirse, siyasi arenada yeni politikalar belirleme gücüne haiz oldukları söylenebilmektedir. STK’ların kamu politikalarına etki edebilme faaliyetleri ise genel olarak iki şekilde gerçekleşmektedir; bunlar sıklıkla görülen kampanya ve lobicilik faaliyetleridir.
Toplumun mali alandaki egemenliğini ifade eden bütçe bilgilerine ulaşabilme hakkı ise bu konuda çeşitli faaliyetler yürüten STK’lar aracılığıyla kuvvetlenecektir. Katılımcı bir savunuculuk faaliyeti esas alındığında demokratik yönetişimin bir gereği olarak sivil toplumun tüm kesimlerini karar alma sürecine dâhil edebilmek STK’ların amaçlarının başında gelmektedir. Dolayısıyla toplumun mali haklarını ve saydamlık konularını misyon edinmiş STK’ların son yıllarda birçok hükümetin yayınladığı vatandaş bütçe rehberi aracını kullanarak toplumu karar alma sürecine dahil edebilmesi amaç edinilmelidir.
Bu çalışmada STK’lar ve yürüttükleri savunuculuk faaliyetlerine değinilerek, konunun özünü oluşturan bütçe savunuculuğu kavramı açıklanmıştır. Ardından Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanıp yayınlanan Vatandaşın Bütçe Rehberi kapsamında, STK’ların bütçe savunuculuğunda ortaya koyabileceği çeşitli politikalar önerilmiştir.
In its most basic form, advocacy is the initiative of NGOs to influence or direct public policy at the point of policy determination. When advocacy activities are evaluated in terms of influencing decision makers, they can be seen as a pressure tool or method. In this respect, advocacy activities are one of the main tools of NGOs. Budget advocacy is an activity that aims to direct the public budget and change basic financial policies. NGOs and pressure groups operating in this field can put forward various policies that may affect the fiscal year budget discussed in the Turkish Grand National Assembly. If it is accepted that NGOs are political actors with the ability and purpose to change existing policies, it can be said that they have the power to determine new policies in the political arena. The activities of NGOs to influence public policies generally occur in two ways; These are frequent seen that as campaign and lobbying activities.
The right of the society to access budget information, which expresses its sovereignty in the financial field, will be strengthened through NGOs carrying out various activities on this subject. Based on a participatory advocacy activity, one of the primary goals of NGOs is to include all segments of civil society in the decision-making process as a requirement of democratic governance. Therefore, it should be aimed for NGOs whose mission is to ensure that society's financial rights and transparency issues are included in the decision-making process by using the citizen budget guide tool published by many governments in recent years.
In this study, the concept of budget advocacy, which forms the essence of the subject, is explained by touching on NGOs and their advocacy activities. Subsequently, within the scope of the Citizen's Budget Guide prepared and published by the Strategy and Budget Directorate of the Presidency of the Republic of Turkey, various policies that NGOs can put forward in budget advocacy have been suggested.