Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması

Creative Commons License

Çetin N. İ., TINMAZ S., TİMUR B., TIMUR S.

Journal of Computer and Education Research, cilt.14, sa.0, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumlarına ilişkin ölçeğin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma ölçek geliştirme çalışması olup Çanakkale ili Biga ilçesi ortaokullarının 332 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Konu ile ilgili alan yazın incelemesi sonucunda uzman görüşleri ile birlikte 41 maddelik pilot ölçek hazırlanmıştır. Ölçeğin faktör analizi için ne derece uygun olduğunu belirlemek amacıyla yürütülen KMO katsayı değeri ve Barlett küresellik testinden anlamlı sonuçlar elde edilince açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda 3 faktörlü varyansın % 53,19‘sunu açıklayan ve 24 maddelik nihai bir ölçek elde edilmiştir. Ölçeğin birinci faktörü “Yapay Zeka Kaygısı”, ikinci faktörü “Yapay Zekaya Yönelik Tutum” ve üçüncü faktörü “Yapay Zeka Kullanımına Yönelik Etik ve Farkındalık” olarak isimlendirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ile elde edilen ölçek formu değerlendirilmiş ve model doğrulanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular ışığında geliştirilen ölçeğin, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yapay zekaya yönelik tutumlarını ortaya çıkarmak amacıyla kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
The aim of this study was to develop a scale measuring attitudes towards artificial intelligence among middle school students. This scale development study was conducted with 332 students from middle schools in the Biga district of the Çanakkale province. A 41-item pilot scale was prepared based on a review of the relevant literature and expert opinions. Exploratory factor analysis was performed after obtaining meaningful results from the KMO coefficient and Bartlett's sphericity test, which were conducted to determine the suitability of the scale for factor analysis. This resulted in a final 24-item scale, which explained 53.19% of the variance across three factors. The first factor was named “Artificial Intelligence Anxiety”, the second “Attitude Towards Artificial Intelligence”, and the third “Ethics and Awareness in the Use of Artificial Intelligence”. The scale obtained through confirmatory factor analysis was evaluated and the model validated. Based on the study's findings, it was concluded that the developed scale could be used to identify middle school students' attitudes towards artificial intelligence.