Research Information System
Çanakkale Savaşları Paneli, 2025, Çanakkale, Turkey, 18 March 2025, pp.12-13, (Summary Text)
Mavi Miras: Çanakkale Sualtı Ekosistemleri ve Sürdürülebilir Rekreasyon denizlerin derinliklerinde saklı kalan ve tarih ile doğanın iç içe geçtiği muhteşem bir mirası konuşacağız: Mavi Miras. Çanakkale Boğazı ve Saros Körfezi, yalnızca jeopolitik ve tarihi önemleriyle değil, aynı zamanda sualtı ekosistemi ve biyolojik çeşitliliğiyle de eşsizdir.
Bu bölge, 109 yıl boyunca deniz tabanında sessizce yatan 200’den fazla gemi batığıyla hem tarihin izlerini hem de ekosistemimizin yaşamsal döngülerini barındırıyor. Sualtındaki bu sessiz tanıklar, zamanla yapay resiflere dönüşerek deniz yaşamına ev sahipliği yapmaya başladı. Çanakkale Boğazı’ndaki bu batıkların üzerinde, 320'den fazla deniz canlısı türü tespit edilmiştir. Bunlar arasında koruma altında bulunan 6 önemli tür, yeni keşfedilmiş süngerler ve farklı balık kolonileri yer alıyor.
Peki, neden bu sualtı mirasını korumak zorundayız?
Çünkü Çanakkale Boğazı ve Saros Körfezi, biyolojik çeşitliliğin yanı sıra sürdürülebilir turizm için de büyük fırsatlar sunuyor. Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, 2017 yılında 12 savaş batığını dalış turizmine açarak, hem ekolojik koruma hem de turizm ekonomisi açısından önemli bir model oluşturmuştur. Ancak, koruma çalışmaları yetersiz kalırsa, bu hassas deniz ekosistemi ciddi tehditlerle karşı karşıya kalacaktır.
Bugün denizlerimizi tehdit eden en büyük sorunlardan biri, hayalet ağlar ve plastik kirliliğidir. Batıklar etrafında biriken bu ağlar, balıklardan deniz kaplumbağalarına kadar pek çok türü tehdit ediyor. Aynı zamanda, iklim değişikliği ve artan deniz sıcaklıkları nedeniyle bazı hassas türler yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Mercan resifleri, sünger kolonileri ve bentik canlılar, asidifikasyon ve oksijen seviyelerinin düşmesiyle zarar görüyor.
Ancak çözüm mümkün! Koruma alanlarını genişletmek, hayalet ağ temizliği yapmak, bilimsel araştırmalara yatırım sağlamak ve ekoturizmi sürdürülebilir bir şekilde yönetmek bu mirası geleceğe taşımamız için kritik adımlardır. Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı gibi projelerin desteklenmesi, hem ekosistemin korunmasına hem de bölgesel ekonominin gelişmesine katkı sağlayacaktır.
Bu noktada hepimize büyük bir sorumluluk düşüyor. Tarihimizin ve doğamızın kesişim noktasındaki bu eşsiz deniz mirasını koruyarak, geleceğe aktarabiliriz. Çanakkale yalnızca bir savaşın değil, aynı zamanda "Mavi Miras"ın da ev sahibidir. Bu mirası korumak, yalnızca bilim insanlarının ya da dalış meraklılarının değil, hepimizin görevidir.