PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ

Köse D. A., Öztürk Ö. F.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE TEMEL RİSK ETMENLERİ, ERDAL CANPOLAT, Editör, Duvar Yayınevi, İzmir, ss.130-160, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Yayınevi: Duvar Yayınevi
  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Sayfa Sayıları: ss.130-160
  • Editörler: ERDAL CANPOLAT, Editör
  • Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG), çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal açıdan sağlıklı bir çalışma ortamında bulunmalarını sağlamayı amaçlayan önemli bir çalışma alanıdır. Geleneksel olarak İSG denildiğinde daha çok fiziksel riskler ve iş kazaları üzerinde İSG, çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal açıdan sağlıklı bir çalışma ortamında bulunmalarını sağlamayı amaçlayan önemli bir disiplindir. Geleneksel İSG yaklaşımında ağırlıklı olarak fiziksel riskler ve iş kazaları üzerinde durulmuştur. Ancak günümüzde çalışma hayatının dönüşümü, iş yükünün artması ve rekabet ortamının yoğunlaşmasıyla birlikte psikolojik ve psikososyal risk etmenleri de ön plana çıkmıştır.

Çalışma ortamlarında ortaya çıkan psikososyal risk etmenleri, çalışanların ruhsal sağlığını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. İş stresi, mobbing (psikolojik taciz), aşırı iş yükü, zaman baskısı ve iş güvencesizliği gibi faktörler, çalışanların psikolojik olarak zorlanmasına neden olmaktadır. Bu durum yalnızca bireysel sağlık üzerinde değil, aynı zamanda iş verimliliği ve örgütsel performans üzerinde de olumsuz etkiler yaratmaktadır.

Psikososyal etmenlerinin uzun süre devam etmesi durumunda çalışanlarda tükenmişlik sendromu, depresyon, kaygı bozuklukları ve motivasyon kaybı gibi ciddi psikososyal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu tür sorunlar, çalışanların yaşam kalitesini düşürmekte ve işyerlerinde verimlilik kaybına yol açmaktadır. Ayrıca psikolojik açıdan olumsuz etkilenen çalışanların dikkat düzeylerinin azalması, iş kazası riskinin artmasına neden olabilmektedir.

İSG uygulamalarının temel amacı yalnızca fiziksel tehlikelerin önlenmesi değildir; aynı zamanda çalışanların psikolojik ve sosyal açıdan sağlıklı bir çalışma ortamına sahip olmalarını sağlamaktır. Bu nedenle işyerlerinde psikososyal risk etmenlerinin sistematik olarak belirlenmesi ve bu risklerin azaltılmasına yönelik önlemlerin uygulanması büyük önem taşımaktadır.

Son yıllarda yapılan çalışmalar, çalışma ortamında yaşanan psikososyal sorunların çalışan sağlığı üzerinde önemli etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle yoğun iş temposu, uzun çalışma saatleri ve işyerinde yaşanan iletişim problemleri, çalışanların stres düzeyini artırarak hem fiziksel hem de ruhsal sağlıklarını olumsuz yönde etkilemektedir.