Kadına yönelik şiddet bireysel, ailevi ve toplumsal düzeyde derin psikososyal, hukuki ve ekonomik sonuçlar doğuran küresel bir insan hakları ihlalidir. Kadına yönelik şiddetle ilgili yapılan araştırmalar, toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklerin nedenlerini ve sonuçlarını bilimsel veriler ışığında ortaya koyarak, hem politika yapıcılar hem de uygulayıcı kurumlar için etkili müdahale ve önleme stratejilerinin geliştirilmesine zemin hazırlaması açısından son derece önemlidir. Bu çalışma Ulusal Tez Merkezi bünyesine kayıtlı olan ve isminde “kadına yönelik şiddet” kelimesi geçen lisansüstü tezlerin belirli kategoriler çerçevesinde analiz ederek Türkiye ölçeğinde çalışılan alanların bir haritasını çıkarmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Ulusal Tez Merkezi sisteminde bulunan, kısıtlı olmayan ve isminde kadına yönelik şiddet kelimesi geçen 243 adet lisansüstü tez örneklemini ise erişim izni bulunan ve kısıtlanmayan 240 adet tez oluşturmaktadır. Araştırmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak tezler yayın yıl, tez dili, hazırlanan üniversite, anabilim/anasanat dalı, yazar cinsiyeti, danışman ünvanı, tezin türü, veri toplama tekniği, araştırma yöntemi ve anahtar kelime kategorilerine göre incelenmiştir. Çalışma sonucunda 2019 yılından itibaren kadına yönelik şiddet konulu tezlerde belirgin bir artış olduğu ve en çok artışın 2023 yılında 31 tez ile olduğu tespit edilmiştir. İncelenen tezlerin %79,6 oran ile kadın yazarlar tarafından yazıldığı, danışman unvanlarına göre dağılımına bakıldığında Prof. Dr. unvanına sahip akademisyenlerin %36,3 oranla en fazla danışmanlık yaptığı görülmektedir. Anabilim/anasanat dalına göre incelendiğinde 31 frekans %12,9 oran ile sosyoloji anabilim dalında yazıldığı görülmektedir. Kadına yönelik şiddet konusunda alanda en çok çalışma 13 frekans %5,4 oran ile Ankara Üniversitesi tarafından yapılmıştır. Sonuç olarak Türkiye’de kadına yönelik şiddet konulu akademik çalışmaların artan bir ivme kazandığı görülmektedir. Fakat araştırmaların kapsamının genişletilmesi, metodolojik çeşitliliğin artırılması ve multidisipliner yaklaşımların.
Violence against women is a global human rights violation that results in profound psychosocial, legal, and economic consequences at individual, familial, and societal levels. Research on violence against women is of critical importance, as it reveals the causes and consequences of gender-based inequalities through scientific data, thereby laying the groundwork for the development of effective intervention and prevention strategies for both policymakers and implementing institutions. This study was conducted with the aim of mapping the thematic landscape of research areas in Turkey by analyzing postgraduate theses registered in the National Thesis Center that include the term "violence against women" in their titles within specific categories. The population of the study consists of 243 postgraduate theses listed in the National Thesis Center database that are unrestricted and include the term "violence against women" in their titles. The sample comprises 240 theses that are publicly accessible and not restricted. Using the bibliometric analysis method, the theses were examined based on publication year, thesis language, affiliated university, department/program, gender of the author, academic title of the advisor, thesis type, data collection technique, research method, and keyword categories. The findings indicate a noticeable increase in theses on violence against women since 2019, with the highest number observed in 2023 (31 theses). It was determined that 79.6% of the theses were authored by women, and in terms of advisor titles, faculty members with the title of Professor (Prof. Dr.) served as advisors in 36.3% of the theses. Regarding departments, the highest number of theses were written in the Department of Sociology, with a frequency of 31, corresponding to 12.9%. Ankara University stood out as the institution with the highest number of theses on the topic, accounting for 13 theses (5.4%). In conclusion, academic studies on violence against women in Turkey have been increasing steadily. However, it is suggested that expanding the scope of research, enhancing methodological diversity, and adopting multidisciplinary approaches would yield more comprehensive and in-depth results on the subject.
