Türk Bayraklı Gemilerin Karadeniz MoU Kapsamındaki Liman Devleti Denetimi Performans Analizi
Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, cilt.16, sa.3, ss.1304-1319, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 16 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.31466/kfbd.1871466
- Dergi Adı: Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1304-1319
- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Denizlerde emniyet ve güvenliğin artırılması, yaşam ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi, deniz kazaların önlenmesi ve çevresel korumanın sağlanması konusunda uluslararası düzenlemelere uyumun denetlenmesinde Bayrak Devleti Denetimi (Flag State Control – FSC) ve Liman Devleti Denetimi (Port State Control – PSC) stratejik öneme sahiptir. PSC rejimlerinden biri de Karadeniz Mutabakat Zaptı (Memorandum of Understanding on Port State Control in the Black Sea Region – BS MoU)’dur. Bu çalışmada 01.01.2022 ile 31.12.2024 tarihleri arasında Karadeniz Memorandumu kapsamında Türk bayraklı gemilere uygulanan 536 denetim verisi analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında betimsel istatistiklerin yanı sıra; eksikliklerin yoğunlaştığı alanları belirlemek için Pareto analizi, denetim başına düşen eksiklik dağılımını ve aykırı değerleri incelemek için Box Plot analizi uygulanmıştır. Denetim sayıları, tutulmalar, eksiklik türleri, eksiklik sıklığı, gemi tipi, yaş ve tonaj değişkenleri üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular, Türk bayraklı gemilerin tutulma oranlarının (%0,54-%0,89), MoU genel ortalamasının (%4,03) oldukça altında kalarak yüksek bir uyum sergilediğini göstermektedir. Box Plot analizi, medyan eksiklik sayısının 2-3 bandında stabil kaldığını ve yüksek eksiklik alan "aykırı" gemi sayısının yıllar içinde azaldığını ortaya koymaktadır. Pareto analizi ise toplam eksikliklerin yaklaşık %80'inin; seyir emniyeti, çalışma koşulları ve can kurtarma araçları kategorilerinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Çalışma, elde edilen verilerle hem bayrak devleti performansının değerlendirilmesine katkı sunmakta hem de sektör için risk odaklı iyileştirme alanlarına işaret etmektedir.
Flag State Control (FSC) and Port State Control (PSC) hold strategic importance in inspecting compliance with international regulations aimed at enhancing safety and security at sea, improving living and working conditions, preventing maritime accidents, and ensuring environmental protection. One of these PSC regimes is the Memorandum of Understanding on Port State Control in the Black Sea Region (BS MoU). This study analyzes 536 inspection data applied to Turkish-flagged vessels under the Black Sea MoU between January 1, 2022, and December 31, 2024. In addition to descriptive statistics, Pareto analysis was used to identify areas where deficiencies are concentrated, and Box Plot analysis was applied to examine the distribution of deficiencies per inspection and outliers. The analysis was performed on variables such as inspection counts, detentions, deficiency types, deficiency frequency, vessel type, age, and tonnage. The findings indicate that the detention rates of Turkish-flagged vessels (0.54%–0.89%) are significantly lower than the overall MoU average (4.03%), demonstrating high compliance. Box Plot analysis reveals that the median number of deficiencies remained stable within the 2–3 range and the number of "outlier" vessels with high deficiency counts decreased over the years. Pareto analysis proved that approximately 80% of the total deficiencies are concentrated in the categories of safety of navigation, working conditions, and life-saving appliances. This study contributes to the assessment of flag state performance and points to risk-oriented improvement areas for the maritime sector.