Sosyal Medyada İklim Haberlerinin Söylemsel İnşası Üzerine Bir Analiz

Creative Commons License

Gülsoy L. Ş., Bilis P. Ö.

Yeni Medya (Online), sa.20, ss.393-416, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmada, dijital medyada iklim haberlerinin söylemsel inşası incelenmektedir. Çalışmanın kapsamında Covering Climate Now projesinin bir parçası olan Türkiye, İngiltere ve Hindistan’ın iklim haberciliği alanındaki içerikleri yer almaktadır. 2025 yılında gerçekleşen önemli çevre felaketlerine yönelik haberlerinin analizi amacıyla; söz konusu yayınların resmi Instagram hesaplarında paylaşılan haber başlıkları, metinleri, fotoğrafları ve videoları veri setini oluşturmaktadır. Haber analizi sürecinde, Teun A. Van Dijk’in Eleştirel Söylem Analizi modeli ile Robert Entman’ın Çerçeveleme Kuramı’nın sunduğu kavramsal araçlardan faydalanılmıştır. Çalışmanın amacı, iklim haberlerinin sosyal medya platformlarından Instagram’da hangi söylem biçimleriyle kendilerine yer bulduğunu ve bu söylem pratiklerinin hangi ideolojik sınırlar içinde üretildiğini sorgulamaktır. Bu doğrultuda çalışmada, yöntem olarak Entman’ın Çerçeveleme Kuramı ve Teun Van Dijk’in Sosyo-Bilişsel Eleştirel Söylem Analizi modeli rehberliğinde; İklim Haber, The Guardian ve Times of India’nın Instagram hesaplarında en yüksek beğeni sayısına ulaşan ilk üç iklim krizi haberi belirlenmiştir. Bu içerikler arasından ilk sırada yer alan haber metinleri ve görsel unsurları, makro ve mikro yapı düzeylerinde eleştirel söylem analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda elde edilen bulgularda, haber içeriklerinin ağırlıklı olarak korku odaklı ve felaket temasını öne çıkaran anlam çerçeveleri etrafında inşa edildiği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, haberlerde üretilen söylemin iklim kriziyle ilgili sorunları yapısal bağlamından koparma ve dolaylı olarak eylemsizliği meşrulaştıracak bir zemin kurgulama eğilimi taşıdığı görülmektedir. Bu bağlamda çalışma, söylemsel düzeyde medyadaki haber dilinin daha yapıcı ve çözüm odaklı bir yapıya kavuşturulmasının önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak araştırma; dijital medya okuryazarlığı ve iklim krizi okuryazarlığı tartışmalarının, algoritmik filtreleri fark etmeyi ve eleştirel düşünme becerilerini kapsayacak biçimde genişletilmesi gerekliliğine işaret etmektedir.
This study examines the discursive construction of climate news in digital media. The scope includes climate journalism content from Türkiye, the UK, and India—countries participating in the Covering Climate Now project. To analyze coverage of major environmental disasters in 2025, the dataset comprises news headlines, texts, photographs, and videos shared on the official Instagram accounts of İklim Haber, The Guardian, and Times of India. The analytical process utilizes conceptual tools from Teun A. Van Dijk’s Critical Discourse Analysis model and Robert Entman’s Framing Theory. The study aims to question how climate news positions itself on Instagram and within which ideological boundaries these discursive practices are produced. Guided by these frameworks, the top three highest-engaging climate crisis posts on each outlet's Instagram account were identified based on like counts. The top-ranked news texts and visual elements from each were subjected to macro- and micro-structural discourse analysis. The findings reveal that news content is predominantly constructed around fear-oriented and disaster-driven meaning frames. Furthermore, the generated discourse tends to decontextualize climate crisis issues from their structural frameworks, implicitly creating a foundation that normalizes inaction. In this context, the study emphasizes the importance of steering media language toward a more constructive, solution-oriented framework. Consequently, the research underscores the necessity of expanding digital media and climate crisis literacy debates to encompass critical thinking skills and the awareness of algorithmic filters.