RESSAMLARA İLHAM VEREN BİR ÇEŞME: ANADOLUHİSARI KIZIL SERÇE SOKAĞI ÇEŞMESİ, 1033-1052 FOUNTAIN AT ANADOLUHISARI KIZIL SERÇE STREET: AN INSPIRATION FOR THE PAINTERS


Sarıdikmen G.

TURKISH STUDIES, cilt.14, ss.1033-1052, 2019 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 14 Konu: 3
  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: TURKISH STUDIES
  • Sayfa Sayıları: ss.1033-1052

Özet

RESSAMLARA İLHAM VEREN BİR ÇEŞME: ANADOLUHİSARI KIZIL SERÇE SOKAĞI ÇEŞMESİ 

ÖZ

İstanbul'un Anadolu yakasında tarihi boğaz semtlerinden biri olan Beykoz Anadoluhisarı’nda Göksu Deresi boyunca uzanan Kızıl Serçe Sokağı ile Cami Sokağı’nın birleştiği köşede yer alan çeşme, farklı zamanlarda farklı sanatçılara ilham vermiş ve resimlere aktarılmıştır. Anadoluhisarı Kızıl Serçe Sokağı'ndaki çeşme, pitoresk görünümüyle İtalyan ressam Fausto Zonaro ve Türk ressamlardan Osman Asaf, Şevket Dağ, A. Süheyl Ünver ve Ahmet Yakupoğlu gibi birçok sanatçı tarafından farklı zamanlarda resmedilmiştir. İstanbul çeşmeleri ile ilgili kaynaklarda hakkında fazla bilgi bulunmayan ve adı da bulunduğu sokak olan Kızıl Serçe Sokağı adıyla anılan çeşme, 18. yüzyıla tarihlendirilir. Çeşmenin banisi ve mimarı bilinmemektedir. Sivri kemerli klasik üslupta bir Osmanlı çeşmesidir. Çeşme dörtgen planlıdır ve haznesinin üzeri iki yana meyilli beton bir çatı ile örtülüdür. Dikdörtgen ön cephede basık sivri kemerli bir çeşme nişine sahiptir. Çeşme nişi içinde, Besmele ve tarih yazan kitabe ile sağ tarafta tek olarak küçük sivri kemerli niş biçiminde bir tas yuvası vardır. Çeşmenin ayna taşı oldukça sadedir ve bu düz ayna taşına bir kaş kemer motifi işlenmiştir. Çeşmenin önünde, dikdörtgen bir tekne/yalak ve iki yanda da seki taşı/testi seti mevcuttur. Açık havada izlenimci nitelikte doğadan çalışan Fausto Zonaro, Osman Asaf, Şevket Dağ, A. Süheyl Ünver ve Ahmet Yakupoğlu'nun gerçeğe uygun resimleri, Anadoluhisarı Kızıl Serçe Sokağı Çeşmesi ve çevresinin 19. yüzyıl sonu ve 1982'lere kadar 20. yüzyıldaki görünümünü belgelemektedir. Çeşme, günümüzde de resimlerdekine benzer bir görünüm sergiler, ancak, etrafındaki yapılaşma ve sokak dokusunda değişmeler vardır.

Anahtar Kelimeler: Anadoluhisarı, Kızıl Serçe Sokağı, Fausto Zonaro, çeşme, resim 

FOUNTAIN AT ANADOLUHISARI KIZIL SERÇE STREET: AN INSPIRATION FOR THE PAINTERS

ABSTRACT

The fountain located at the corner of the Cami Street and Kızıl Serçe Street along the Beykoz, Anadoluhisarı, Göksu River -which is one of the historical districts of the Anatolian side of Istanbul on the Anatolian side of the Bosporus- has inspired many different artists at different times and transferred to their paintings. The fountain at Anadoluhisarı Kızıl Serçe Street is pictured at different times by many artists such as the Italian painter Fausto Zonaro and Turkish painters Osman Asaf, Şevket Dağ, A. Süheyl Ünver and Ahmet Yakupoğlu. Kızıl Serçe Street Fountain, which sources related to the fountains of Istanbul do not provide much information, is dated to the 18th century. Who built the fountain and the architect is unknown. It is an Ottoman fountain in classical style with pointed arches. The fountain has a rectangular plan and the top of the chamber is covered with a concrete roof sloping. On the rectangular façade, there is a fountain niche with a pointed arch. In the niche of the fountain, there is a “Basmala” and date inscribed tablet and a bowl with a small pointed arch in the form of niches. The mirror stone of the fountain is quite plain and an arch stone motif is engraved on it. In front of the fountain, there is a rectangular sink / trough and a slab / pitcher set on both sides. Fausto Zonaro, Osman Asaf, Şevket Dağ, A. Süheyl Ünver and Ahmet Yakupoğlu, who worked out of the impressionistic style in nature, document the 20th century view of the fountain of Anadoluhisarı Kızıl Serçe Street and its surroundings through the end of 19th century till 1982 in their realistic paintings. Fountain has a similar look to that of the paintings in the present day, but there are changes in the surrounding and street texture.