Kurumsal Kalite ve İnsani Gelişme İlişkisi: OECD Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Panel Nedensellik Analizi

y., SINMAZ T., ARICI T.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.60, sa.4, ss.4168-4185, 2025 (TRDizin)

Özet

Kurumsal kalite ve insani gelişme, ekonomik ve sosyal kalkınmanın sürdürülebilirliği açısından birbirini tamamlayan iki temel unsurdur. Kurumların etkinliği, hesap verebilirliği ve şeffaflığı ekonomik performansı, yatırım ortamını ve toplumsal refahı doğrudan etkilerken; insani gelişme, bireylerin eğitim, sağlık ve yaşam standartlarındaki ilerlemeler yoluyla kalkınmanın insana yönelik boyutunu yansıtmaktadır. Ancak, bu iki değişken arasındaki ilişki literatürde sınırlı sayıda çalışmada incelenmiş, aralarındaki nedensellik bağını ortaya koyan kapsamlı bir araştırmaya ise rastlanmamıştır. Bu çalışma, 2000-2021 döneminde söz konusu değişkenler arasında nedensel bir ilişkinin var olup olmadığını ortaya koyarak literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini 35 OECD üyesi ülke oluşturmaktadır. Kullanılan veriler, Human Development Index (İnsani Gelişme Endeksi) ve Worldwide Governance Indicators veri setlerinden elde edilmiştir. Uygun nedensellik testinin belirlenebilmesi amacıyla serilerde homojenlik, yatay kesit bağımlılık ve durağanlık analizleri yapılmış; elde edilen sonuçlara göre Juodis, Karavias ve Sarafidis (2021) tarafından geliştirilen Panel Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, kurumsal kalite ile insani gelişme arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğunu göstermektedir. Bu bulgu, güçlü kurumsal yapıların insani gelişmeyi desteklediğini, yüksek insani gelişmişlik düzeyinin ise kapsayıcı, etkin ve adaletli kurumların oluşumunu teşvik ederek kurumsal kaliteyi güçlendirdiğini ortaya koymaktadır.
Institutional quality and human development are two complementary pillars that ensure the sustainability of economic and social progress. The effectiveness, accountability, and transparency of institutions directly influence economic performance, the investment climate, and social welfare, while human development reflects the human dimension of development through improvements in education, health, and living standards. However, the relationship between these two variables has been examined in only a limited number of studies, and no comprehensive research investigating the causal linkage between them has been identified in the existing literature. This study aims to contribute to the literature by revealing whether a causal relationship exists between these variables between 2000 and 2021. The study sample consists of 35 OECD member countries. The data were obtained from the Human Development Index (HDI) and the Worldwide Governance Indicators (WGI) datasets. To determine the appropriate causality test, homogeneity, cross-sectional dependence, and stationarity analyses were conducted. Based on these preliminary results, the Panel Granger Causality Test developed by Juodis, Karavias, and Sarafidis (2021) was applied. The empirical findings indicate a bidirectional causal relationship between institutional quality and human development. This result suggests that strong institutional structures foster human development, while higher levels of human development promote the formation of inclusive, effective, and just institutions, thereby enhancing institutional quality.