Kültürel Hafıza’da Zeytin: Gelenekten Geleceğe Kültürel ve Ekolojik Bir Direniş

Erol Gülhan B., Çardak M.

Türkiye,15.Gıda Kongresi, Sakarya, Türkiye, 8 - 10 Ekim 2025, cilt.1, ss.44-45, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Sakarya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.44-45
  • Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Kültürel Hafıza’da Zeytin: Gelenekten Geleceğe Kültürel ve Ekolojik Bir Direniş Burcu GÜLHAN EROL 1* , Mine ÇARDAK2 1 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisanüstü Eğitim Enstitüsü, Kültürel Miras Yönetimi Ana Bilim Dalı, Çanakkale 2 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale Uygulamalı Bilimler Fakültesi, Doğal Kaynaklar Yönetimi Ana Bilim Dalı, Çanakkale Akdeniz havzasının tarihi ve kültürel simgelerinden biri olan zeytin ve zeytincilik, yalnızca bir tarımsal üretim biçimi değil; aynı zamanda kolektif hafızanın, toplumsal kimliğin ve ekoloji bilincinin taşıyıcısıdır. Çanakkale’de yüzyıllardır sürdürülen geleneksel zeytin yetiştiriciliği, yerel yaşam biçimlerini, sosyal dayanışma pratiklerini ve insanla doğa arasında kurulan hassas dengeyi yansıtmaktadır. MÖ 3300’e kadar uzanan etnobotanik bulgular ile Homeros’un Troya anlatıları, bu kadim coğrafyada zeytine dair kültürün derin köklerine işaret etmektedir. Bölgedeki *Elaious* (Zeytin Şehri) gibi yerleşim adları, zeytinliklerin antik dönemlerden beri taşıdığı önemi ortaya koymaktadır. Bu sunumda, zeytin ağacının tarih boyunca sergilediği adaptasyon becerileri ile Akdeniz topluluklarının doğayla kurduğu karşılıklı ilişkiler bütüncül bir çerçevede ele alınacaktır. Zeytin hafızası üzerinden yürütülecek tartışmada, iklim değişikliğiyle birlikte kırılganlaşan zeytin ekosistemleri ve üreticilerin dönüşüm süreçleri değerlendirilecek; geleneksel ekoloji bilgisi ve bilimsel bulgular ışığında geliştirilebilecek uyum stratejilerine odaklanılacaktır. Gelibolu Yarımadası’nda yapılan anket çalışmalarıyla ortaya çıkarılan yerel halkın sahip olduğu geleneksel ekoloji bilgileri temel alınarak, zeytin ağacı ile insan toplulukları arasındaki çok katmanlı ilişki incelenecektir. Zeytin ağacının ve onunla ortak yaşam sürdüren toplulukların değişen çevresel koşullar karşısındaki direnci ile bu simbiyotik ilişkinin bugüne ve geleceğe taşınabilecek yönleri tartışılacaktır.