Ortaokul Türkçe derslerinde müfredat, ders kitabı ve öğrenci bileşenlerinin Türkçenin öznellik özelliği bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPER COŞKUN
Danışman: Yusuf Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkçe insanı merkeze alan, insanı öne çıkaran bir düşünce sistemine sahip bir dildir. Bu ifadeler, Türkçenin Öznellik Özelliğine işaret etmektedir. Araştırma bu düşünce üzerine; 2019 ortaokul Türkçe öğretim programı, Türkçe ders kitapları ve öğrencilerin ortaya koydukları ürünlerde Türkçenin Öznellik Özelliğinden izler taşıyıp taşımadığını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, anlamaya, yorumlamaya dayandığından nitel araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Tek bir durum olmakla birlikte bu durumu içeren farklı dallar bulunduğu için iç içe geçmiş tek durum deseni tercih edilmiştir. Veriler, öğretim programı, ders kitapları ve öğrencilerin olay yazılarına verdikleri cevaplar olmak üzere dokümanlardan elde edilmiştir. Verilerin analizinde, betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır. Analiz kodlamaya dayanmakta olup Charmaz'ın kodlama sistemi kullanılmıştır. Öğrencilere sorulan hikâyenin birinci sorusundan 122 başlangıç kodu, ikinci hikâyedense 141 başlangıç koduna ulaşılmıştır. Bu başlangıç kodlarının değerlendirilmesiyle odaklı kodlar elde edilmiştir. Öğrencilerin, betimsel cevaplarında genel olarak insanı öne çıkaran kim sorusuna yöneldikleri görülmüştür. Neden cevabına yönelen öğrenci sayısı azdır. Öğretim programında Türkçenin insanı öne çıkaran özelliğiyle ilgili doğrudan bir bulguya rastlanılmamıştır. Bununla birlikte bu özellikle ilişkilendirilebilecek alanların olduğu belirlenmiştir. Ders kitaplarında Türkçenin Öznellik Özelliğine kaynaklık edebilecek metinler bulunmaktadır. En fazla 5.sınıf ders kitabında Türkçenin Öznellik Özelliğiyle ilgili bulgulara rastlanmıştır. Sınıf seviyesi arttıkça metinlerin bu özelliği tam anlamıyla yansıtmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin düşünce dünyalarında Türkçenin Öznellik Özelliğinden izler olduğu görülmüştür. Yabancı dil ağırlıklı sınıflarda okuyan öğrencilerin, dil öğrenirken yabancı kültürün etkisinde kalmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Türkçenin Öznellik Özelliğinin Türkçe öğretiminde kullanılması gerektiği önerisinde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Öznellik, Nesnellik, Türk Düşünce Sistemi, Düşünce, Kültür, Türkçe Öğretim Programı